آمادگي رواني در تيراندازي

آمادگی روانی در تیر اندازی
روانشناسان بر اساس تحليل انواع نظام هاي ورزشي، تيراندازي به اهداف پروازي را ورزشي با مولفه هاي فني پيچيده و نيازمند
مهارتهاي زياد ارزيابي كرده اند. حتي تيراندازان فعال هم غالبا از اين مولفه هاي فني پيچيده غافل مي شوند. ولي چطور امكان
دارد كه يك تيرانداز از ارزش فني واقعي اين ورزش آگاه نباشد؟
آيا فقط استعداد مهم است؟
به هرصورت اين ورزش يك فعاليت سخت، مستمر، هوشمند و..... است.
تيقفوم گام به گام به سوي : هنر تيراندازي تمريني
به طور كلي دو روش براي تيراندازي به يك هدف وجود دارد كه البته كاملا با يكديگر تفاوت دارند:
ابيرقت تسخن روش "غريزي" است و از اين جهت آن را روش هنري تمرين تيراندازي مي نامند. اين روش اگر چه امكان اصابت
به اهداف زيادي در فواصل معين را فراهم مي كند ولي هيچ اطميناني از موفقيت در هدف بعدي ندارد! بنا براين تيراندازي كه مي
خواهد سكوهاي نخست در سطح مسابقات بين المللي جهاني يا حتي المپيك را كسب كند، نمي تواند به اين روش اطمينان كند.
البته مهارت، غريزه و توانايي طبيعي در اين روش وجود دارد ولي حيطه آن محدود است. تعداد زيادي از تيراندازان خوب در سطح
جهان از اين روش استفاده مي كنند.
هك روش ديگر مربوط به تيراندازي است "اصابت همه اهداف" جزء مهمترين اولويت هاي اوست. واضح است كه مهارت، غريزه و
توانايي طبيعي براي رسيدن به اين هدف كافي نيست و تيرانداز بايد يك روش ويژه را به خوبي فرا گرفته و در آن مهارت پيدا كند.
در عين حال بايد بهترين توانائيهاي فكري و آمادگي بدني خود را بكار گيرد. عملكرد "غريزي" به تنهايي كافي نمي باشد!
"تيرانداز" با پيگيري اين روش، "آگاه" مي شود كه كل فعاليت تيراندازي را بايد با ريزترين جزئيات بر مبناي هماهنگي رواني و
غريزي به نحوي فرا بگيرد كه حتي پس از ده بار اجراي آن كه معمولا در مسابقات اتفاق مي افتد نيز امكان اجراي دقيق و موفقيت
آميز را داشته باشد. تيرانداز بايد بداند كه عملكرد او همواره فقط چند دهم ثانيه طول مي كشد اما اين حقيقت او را آزرده نمي
كند زيرا آگاه است كه اين مسئله جزء ويژگيهاي اساسي ورزش مورد علاقه اوست. تيراندازي موفق خواهد شد كه در تمريناتش
روي اين مسئله كار كرده و بتواند "زمان ذهني خود را توسعه داده" و اين چند دهم ثانيه را به يك زمان بي پايان تبديل كند.
با توجه به اين نكته آشكار مي شود كه فقط چند ورزش هستند كه ويژگي هاي مشابهي از نظر سرعت، پيچيدگي اجرا يا مهارتهاي
نامعمول در هماهنگ سازي رواني و توانايي تكرار دارند كه ورزشكار در تمام طول مسابقه به آنها نياز دارد.
ولي آيا فقط استعداد اهميت دارد؟
هك بررسي عقايد و ديدگاه عمومي افراد درگير تيراندازي، تماشاچيان و رسانه ها نشان مي دهد اين افراد نمي توانند ارزيابي درستي
از پيچيدگي اين ورزش براي فرد تيراندازي داشته باشند كه مي خواهد عملكرد خود را به سطح اعلي در ارزش و اهميت برساند.
1
2
به هر صورت، اين ورزش يك فعاليت سخت، مستمر، هوشمند و ... است. يك تيرانداز خوب به صورت مستمر تمرين مي كند تا
سطح فني خود را "همواره بالا" نگه دارد كه از نقطه نظر عيني، هميشه كار ساده اي نيست. او اهداف را با اطمينان از اينكه چگونه
مي تواند آنها را كنترل كند، پيش بيني مي نمايد، حتي يك لحظه نبايد به خود ضعف راه بدهد. هشياري و آگاهي اش نسبت به
آمادگي حضور در مسابقه به هيچ وجه دچار ترديد نخواهد شد. به عبارت ديگر تيرانداز مي داند كه همواره بايد ثبات ذهن داشته
باشد تا بوسيله آن بتواند فعاليتش را از نقطه نظر فني تحت كنترل كامل داشته باشد بويژه هنگامي كه تيرهايش به اهداف اصابت
مي كنند. او مي داند كه اگر به صورت مستمر تكنيك خود را كنترل نكند، دير يا زود گرفتار يك مشكل تكنيكي مي شود كه زمان
زيادي براي اصلاح آن لازم خواهد بود.
تيراندازي كه اهميت كنترل مستمر شرايط فني خود را مي داند در زمان تمرين فعال تر خواهد بود. او نه تنها از خود مي پرسد
((چند هدف را زده ام؟)) بلكه سئوال مي كند ((چگونه اين اهداف را زده ام؟)) كه اين سؤال به روش او مربوط است. به محض
اينكه يك تيرانداز متوجه شرايط احساسي نامطمئن خود شود، تلاش مي كند علت فني اشتباه خود را پيدا كند. در غير اينصورت
سايه اي از ترديد به تفكرات او راه پيدا مي كند. اين سايه ناشي از يك مشكل حل نشده است كه مي تواند باعث صدمه بيشتري به
عملكرد صحيح تيرانداز شود، بنابراين بايد به سرعت، با مسئوليت و شفافيت آنها را بر طرف نمود. اينها دقيقا همان شرايط احساسي
هستند كه موجب خطاي تيرانداز مي شوند.
يك تيرانداز حسابگر، مثل ساير افراد مرتكب اين اشتباه نمي شود كه هدف اصابت نشده را دوباره در خواست كرده و آن را يك بار،
دوبار..... يا تا ده بار بزند و اعتقاد پيدا كند كه مشكل حل شده است. او مسير خود را كه شامل هدف مذكور است ادامه خواهد داد
ولي نه در آن لحظه! تيرانداز حسابگر اين قدرت را دارد كه در اولين فرصت توقف كرده، فكر كند، وضعيت را تحليل كرده و سپس
جلسات تمرين خود را برنامه ريزي نمايد. او بايد اين كار را به تنهايي انجام دهد تا ديگران را سرزنش نكرده و به علاوه تمرين
انفرادي موجب مي شود كه ساير تيراندازان نيز روي او تاثيري نداشته باشند، نبايد محدوده زماني تعيين كند. توجه به همين
ويژگي هاست كه يك تيرانداز با هوش و آماده را از ساير تيراندازها متمايز مي كند. آمادگي فني باعث مي شود كه تيرانداز از
مهارتهاي خود آگاه بوده و نقطه قوتش همان "اعتماد به نفس" باشد. او به آرامي و با نوعي احساس لذت منتظر لحظه اي مي ماند
كه پا روي جايگاه خواهد گذاشت. با اطمينان مي داند كه چطور مي تواند پرواز هدف را متوقف كند و مي داند كه مطمئنا آن را
متوقف خواهد كرد.
3
سفن هب اعتماد
دانش آموزي كه مي داند به خوبي براي امتحان آماده است، در وضعيت روان شناختي مشابهي قرار دارد. او با خوش بيني، سهولت،
اطمينان و آگاهي از توانايي هايش با امتحان مواجه مي شود. او مي داند كه اين آمادگي با موفقيت حتمي همراه خواهد بود. البته
اين احتمال نيز وجود دارد كه همان دانش آموز فقط چند روز بعد با امتحان ديگري مواجه شود كه مي داند به خوبي براي آن
آماده نيست. بدين ترتيب نامطمئن و مضطرب شده و هيچ كمك روانشناسي در دنيا وجود ندارد كه بتواند براي غلبه بر اين
"ناراحتي و ترديد ذهني" ناشي از آمادگي ضعيف به او كمك كند.
وحشت، اضطراب، ترديد .... اطمينان: معناي اينها چيست؟
اكنون مي خواهيم شرايط احساسي يا رواني را درك كنيم كه ذهن يك تيرانداز را هنگام مسابقه در اختيار دارند. ابتدا ببينيم لغت
نامه در تعريف اين واژه ها چه مي گويد:
A.
وحشت: واكنشي كه ناگهان موجب توقف ذهن و بدن در پاسخ به يك خطر واقعي يا خيالي شده و قدرت عكس العمل را
از فرد گرفته و او را به اقدامات غير قابل كنترل وامي دارد.
B.
اضطراب: هيجان ناشي از يك ترديد عذاب آور.
C.
ترديد: وضعيتي كه به دليل الگوي حل مسئله نامناسب و/ يا ضعف در يادگيري اين الگو منجر به كاهش احتمال موفقيت
خواهد شد.
D.
اطمينان: حالت مثبت ذهن بدون خطرات واقعي يا خيالي. وقتي اين حوزه شرايط احساسي (خشم، اضطراب، ترديد) را
تحليل مي كنيم، در درجه اول، ترديد را داريم كه با افزايش شدت، به "اضطراب" و سپس به "وحشت" تبديل مي شود.
تعريف "ترديد" از نظر معنا بسيار روشن مي باشد، كه در بالا ديديم. بنابراين در خصوص تيراندازي با اين مشكل
مواجهيم كه چگونه مي توان يك هدف را به طور مستمر و يكنواخت مورد اصابت قرار داد. اگر چه در صورتي كه نتوانيم
مسئله را به خوبي تعريف و حل كرده و يا بخواهيم مسئله را حل كنيم ولي الگوي حل مسئله را به خوبي ندانيم، در هر
دو حالت خود را در وضعيت " ترديد" درباره نتيجه اقدام خود قرار داده ايم. اگر اين شرايط ادامه پيدا كند ممكن است
باعث ((اضطراب)) شده و در موارد حاد به ((وحشت)) تبديل شود.
هلئسم لح الگوي
ديشاب هنگام ارزيابي سطح فني خود، بي رحم .... اين امر به شما كمك خواهد كرد. اكنون مي خواهيم تحليل وجود رابطه ميان
آمادگي فني و پايداري رواني را به پايان ببريم. ((اطمينان)) مطلق يك حالت ذهني است كه براي تيراندازي موثر با هشياري كامل
نسبت به توانائي ها بايد وارد آن شد. تيرانداز با مشكلاتش مواجه شده، آنها را حل كرده، الگوي حل مسئله براي تكامل را فرا گرفته
و روي جايگاه قدم مي گذارد، او مطمئن است كه ((بازي را در اختيارد دارد)) و توانايي لازم براي اين كار در او وجود دارد! هدف
4
با چه ديدگاهي به جايگاه تيراندازي نزديك مي شويم؟
كيب هلئسم مثال كوتاه در توضيح اين ه ما كمك مي كند: سوابق امتيازات تمريني و مسابقه اي شما نشان مي دهد كه ميانگين
22 از 25 بوده است بنابراين لازم است بسيار شديد روي تكنيك تيراندازي خود تمرين كنيد. حال اگر / اهداف مورد اصابت شما 5
در يك مسابقه 24 امتياز از 25 امتياز بدست آورديد، خوب است ولي نبايد فورا به سراغ دوستان خود رفته و براي آن ها توضيح
دهيد كه عدم كسب آن يك امتياز، ناشي از يك هدف احمقانه بوده است. در عوض از خود بپرسيد چه عامل فني و چه شرايط
22 از 25 امتياز، 24 هدف را بزنيد. اين دو ديدگاه كاملا متفاوت هستند. در حالت اول شما / ذهني به شما اجازه داد كه بجاي 5
نشان مي دهيد كه فقط به دنبال امتيازات بي فايده هستيد و با خود فكر مي كنيد كه كار من ارزش زيادي دارد زيرا 24 هدف را
زدم. اما حالت دوم نشانه تمركز بر بهبود مستمر مهارتهاي فني شما است. اينكار فايده زيادي داشته و حالتي از رضايتمندي به شما
مي دهد.
در اينصورت ديدگاه شما نسبت به مسابقه صحيح تر و دقيق تر بوده و براي خودتان هدف خوشايندي تعيين كرده ايد كه در ذهن
شما شكل مي گيرد. اگر در باره نتيجه تيراندازي شرط بندي كنيد، حتي نيم امتياز بهتر نخواهيد شد. ايجاد انتظارات غير واقعي
2 هدف را در هر مسابقه از دست خواهيد داد. اگر / موجب نوعي اضطراب مي شود. بنا بر اين پيش بيني كنيد كه بطور ميانگين 5
اين عدد به صفر رسيد شگفت زده نشده و خود را كنترل كنيد البته احساس رضايتمندي اشكالي ندارد اما نبايد فرآيند هاي
معمول رواني خود را تحت تاثير اين موفقيت قرار دهيد.
جالب است ولي پذيرفتن يك ضعف ذهني، ساده تر از يك ضعف فني است. در ورزش تيراندازي مي بينيم كه تيراندازها بطور كامل
توانائيهاي فني خود را دنبال مي كنند شايد به اين دليل كه آنها براي كسب امتياز 25 تلاش كرده و امتياز ضعيف را به ((تزلزل
ذهني)) نسبت مي دهند.
دياب البته آنها خوشحال باشند كه اين ادعا صحت ندارد. اين تيراندازها گمان مي كنند كه ارائه توضيح رواني براي مشكل آنها، حل
آن را ساده تر مي كند، در حاليكه چنين نيست. مشكلات رواني ((واقعي)) براي يك تيرانداز به دشواري قابل حل خواهد بود
بنابراين مراقب باشيد يك مشكل فني معمولي را به يك مشكل خيالي تبديل نكنيد. شما بايد به كمك يك تحليل عميق و دقيق،
مشكل واقعي خود را شناسايي كنيد. از سوي ديگر مشكلات رواني واقعي، مهم، پيچيده و دشوار، كاملا متفاوت هستند. اين
مشكلات براي تيراندازاني اتفاق مي اقتند كه مهارت فني عالي خود را با پيروزي در رقابتهاي مهم بين المللي اثبات كرده اند ولي
ناگهان متوجه مي شوند كه ديگر نمي توانند پيروز شوند. تحليل اين موارد به دو نكته اساسي منجر مي شود:
5
A-
تيرانداز مذكور اگر چه از نظر تئوري داراي يك روش بهينه تيراندازي است، نمي تواند آنرا بطور صحيح بكار ببرد.
B-
وترب زكرمت انائيهاي رواني او براي مولفه هاي ضروري، بشدت مختل شده و امكان حفظ آنها وجود ندارد. در اين شرايط
روشهاي متدوال براي حفظ تمركز به او كمكي نخواهد كرد و همكاري نزديك ميان روانشناس و مربي مي تواند بهترين
نتيجه را داشته و به تيرانداز كمك كند كه از باتلاق مذكور خارج شود. به خوبي تلاش كنيد تا "محل" خطاهاي خود را
تعيين كنيد. شايد تا اينجا گمان كنيد كه ما براي آمادگي رواني اهميت نسبي قائل هستيم در صورتيكه چنين نيست. ما
تلاش داريم به تيرانداز كمك كنيم تا خطاهاي فني خود را به وضعيت رواني نسبت ندهد. اين مسئله براي تيراندازاني
مهم است كه نمي توانند عملكرد خود را استمرار دهند. چنين استدلالهايي بسيار خطرناك بوده و ممكن است شما را در
مسير نادرست پيش ببرد. تيرانداز از مشكل واقعي خود غافل شده و با تبديل مشكل فني به مشكل رواني، وقت خود و
ساير افراد را بيهوه تلف مي كند. براي توضيح ديدگاه خود نسبت به اين موضوع تاكيد مي كنيم كه ما طي سالهاي اخير
جزء اولين كساني بوديم كه لزوم مساعدت حرفه اي مستمر از طريق يك متخصص روانشناسي ورزشي را تبليغ كرده ايم.
ما فعاليت اين افراد را مفيد دانسته و تحت شرايط زير از آن حمايت خواهيم كرد:
A-
شرط نخست آن است كه متخصص روانشناسي ورزشي به يك متخصص ((روانشناسي تيراندازي)) تبديل شود.
روانشناسان حرفه اي مي دانند كه براي كمك به تيرانداز جهت حداكثر استفاده از مهارتهاي فني او، تخصص در
"روانشناسي ورزشي" به تنهايي كافي نيست. روانشناس بايد با تيراندازي آشنا بوده و با تيراندازان و "تيم فني" همراه
باشد او بايد ويژگيهاي تيرانداز، جزئيات شخصيتي و ...... را علاوه بر شرايط احساسي "درك" كند. بعلاوه او بايد خطاهاي
فني تيرانداز را تشخيص دهد و بدين ترتيب كارآيي موثري داشته باشد. در اينجا از يك روانشناس حرفه اي ياد مي كنيم
كه بواسطه فعاليت مستمر توانست دنياي تيراندازي به اهداف پروازي را شناخته و به آن نفوذ كند. ما لحظات موفقيت و
Alberto cei تجربيات ارزشمندي را با هم تقسيم كرده ايم: پروفسور
B-
ت ديابن ميت شرط دوم آنست كه وجود روانشناس در يرانداز را از بهبود ويژگيهاي فني غافل كند. يكي از متداول ترين
تجربيات در اين حوزه آنست كه تيرانداز نزد روانشناس رفته و چنين مي گويد: ((من نمي توانم كارآيي تمرينات را در
مسابقه تكرار كنم، ميانگين اهدافي كه در مسابقه مي زنم حداقل يك يا دو هدف كمتر از تمرينات است)) و آنها نهايتاً
مي گويند ((بايد روي وضعيت ذهني خودم كار كنم)) مي توانيم شرط ببنديم كه آنها در صورت دسترسي به يك
روانشناس، فورا به او مراجعه خواهند كرد. ما اعتماد داريم كه اين تيراندازان نيازي به روانشناس ندارند بلكه بايد با تواضع
براي تشخيص ضعف هاي فني خود تلاش كنند.
تيتمرين و مسابقه بايد با ذهن مشابه و با توجه به زمان مورد نياز (حدود 25 دقيقه) براي يك گروه تيرانداز 6 نفره انجام
شود.
6
دياب هب نف اين تيراندازان ياد آوري نمود كه مشكلات ي غالبا بوسيله شرايط مطلوب، مثلا مكان تمرين، تمرين انفرادي يا همراه
با دوستان صميمي، پوشانده مي شوند. در چنين شرايطي نقاط مرجع مثبت، تيرانداز را احاطه مي كنند. هيچ فشاري وجود
ندارد و وضعيت رواني بسيار مطلوب است. ما در تمرين هستيم و از دست دادن يك هدف عواقب عملي ندارد زيرا فقط داريم
تمرين مي كنيم. وجود اين حالت ذهني همراه با وضعيت هاي مطلوب خارجي و روان شناختي به سادگي اين تصور را بوجود
مي آورد كه همه چيز به خوبي پيش مي رود. در اين صورت تنها عامل كنترل براي تيرانداز اين است كه آيا هدف را زده است
يا خير ولي چگونگي اين كار مطرح نخواهد بود. بعلاوه در شرايط مطلوب امكان اصابت اهداف، بيشتر مي شود. و در نتيجه
اين شرايط موجب پوشاندن مشكلات فني خواهد شد. و لحظه اي كه خود را در مسابقه ببنيم، همه چيز ناگهان تغيير مي
كند: تنش رواني براي آغاز ((مسابقه)); محدوده تيراندازان (حتي زماني كه يكسان هستند، ما آن ها را متفاوت مي بينيم); هم
تيمي ها (كساني كه ما انتخاب نكرده ايم و احتمال دارد از آن ها خوشمان نيايد); ((ارزشي كه از دست دادن هدف دارد)) ،
(از دست دادن يك هدف هنگام تمرين اهميتي ندارد .... ولي اكنون اينطور نيست. ما اكنون در حال مسابقه هستيم .....
مشغول مسابقه! لغت مسابقه در ذهن ما تكرار مي شود) و درست در همين موقع است كه مشكلات فني ((پوشيده)) ظاهر مي
شوند. اين شرايط استرس آور موجب مي شود كه محدوديت هاي فني قديمي دوباره مشهود گردند. بدين ترتيب اعتماد به
نفس تيرانداز آسيب مي بيند و كارآيي او ضعيف مي شود اين مسئله كاملا طبيعي است.
لاكشم اگر ت عدم آرامش رواني پس از كار متمركز و دقيق روي تكنيك تيرانداز بر طرف نشوند (موارد بسيار نادر) با كمك
يك روانشناس مي توان مشكلات را بر طرف نمود. البته تصميم گيري صحيح در اين باره براي فرد تيرانداز بسيار دشوار است.
يلبق لصف ب بلطم را با اين ه پايان رسانديم كه ما با چند جنبه روان شناختي از تيراندازي سروكار داريم و هم چنين چند
نكته عملي در اين فصل ارائه كرديم. اكنون جنبه هاي رواني تيراندازي را به روش عملي بررسي مي كنيم. همانطور كه متوجه
شده ايد، تحليل قبلي براي توضيح يك جنبه عملي بسيار مهم صورت گرفت: اين مسئله نوعي حالت سردرگمي است كه باعث
مي شود شما مشكلات را به تزلزل رواني نسبت بدهيد و نتيجه آن بروز خطاهاي فني، ساده يا پيچيده مي باشد. به همين
دليل است كه اگر مشكلات فني مذكور بر طرف شوند، تزلزل رواني ناپديد يا بشدت ضعيف مي شود. ما در طول سالهاي
تمرين، به دفعات با اين وضعيت مواجه شديم.
حيحص ركفت درباره معناي توانايي .
در پايان گرد هم آيي نظري و عملي، يكي از افرادي كه نكاتي متفاوت با تجربيات چند ساله خود فرا گرفته بود، نزد گروهي از
دوستان تيراندازي آمد و در حاليكه لبخند مي زد گفت: پيش از اين گردهم آيي، من هنگام تفكر موقع مسابقه، حالت چهره
بسيار متمركزي داشتم. البته اين كار را بيشتر براي تاثير گذاشتن روي رقبا انجام مي دادم. اكنون متوجه شدم كه من اصلا در
باره چيزي فكر نمي كردم و انديشه هايم بدون كنترل سرگردان بوده اند. و يكي از چيزهايي كه ذهنم را مشغول مي كرد
تكرار اين فكر بود: ((مراقب باش كه خطا نكني. در غير اينصورت مسابقه را خواهي باخت.)) به همين سادگي بود كه من عنصر
7
افكار خوب:
•
چيزهايي وجود دارند كه روي آن ها تمركز خواهم كرد.
•
منك يم ركف من در باره هدف .
•
منك تصاوير ذهني دارم كه بايد در ذهن خود باز سازي .
•
روي موارد لازم تمركز كرده ام.
•
زمان به سرعت مي گذرد و جايي براي تزلزل و انحراف وجود ندارد ..... تقريبا نوبت من است كه تيراندازي كنم.
يفنم افكار :
•
ط وري عمل كرده ام كه براي تاثير گذاري روي رقبا فكر كرده بودم.
•
من در باره هيچ چيز فكر نكردم.
•
افكارم سرگردان است.
•
متفگ به خودم : (( هدف را از دست نده)).
•
هجيتن هب نم)) دور)) فكر كردم.
•
به نتيجه نهايي مسابقه فكر كردم.
دينك زكرمت رت عيرس هك ديريگب ياد ....... با تمرين شروع كنيد.
زج دينك فرض ء آن تيراندازاني هستيد كه الگوي رفتاري طبيعي دارند.
در اين شرايط افكار روي اقدامات تاثير گذاشته و حتي مي تواند مانع اجراي برخي اقدامات شود. در اين شرايط مساعدت رواني
ضروري است. بنا براين تيرانداز بايد از اهميت انديشه هاي خود آگاه باشد. او مي داند كه با استفاده درست از تفكرات خود مي
تواند بهترين نتيجه را از يك تكنيك معين بگيرد. او نبايد نامطمئن باشد. انگيزه فردي و تمايل زيادي دارد كه روي جايگاه رفته و
هدف ها را بزند. او خوشبين، راحت، مطمئن بوده و از توانايي هاي فني خود آگاه است. شما بايد در اين وضعيت باشيد و تفاوتي
نمي كند كه مي خواهيد جلسه تمرين را شروع كنيد يا مسابقه. هر گاه كه اين احساس را نداشتيد بايد فكر كنيد كه چرا چنين
8
صب بايد خاطر نشان كنيم كه كتاب هاي زيادي در مورد تمركز و آسايش ورت عملي وجود دارد.
فلسفه هاي شرقي همگي روي روش هاي تمركز و آسايش تاكيد دارند. البته اگر فقط به يك كمك براي تيراندازي به ،zen ، يوگا
اهداف پروازي متكي باشيد، همه نيازهاي شما بر آورده نخواهد شد. آشنايي با انديشه هاي متفاوت به شما كمك مي كند كه جنبه
هاي متفاوت زندگي شامل تيراندازي را با ديدگاهاي متفاوت بينيد.
ينك به همين دليل بهتر است با يك روانشناس ورزشي مشورت د. او مي تواند موارد مفيدي به شما بياموزد و توانايي هاي تمركز و
آسايش را فقط تا ميزاني كه نياز داريد در شما تقويت كند. به عنوان مثال شما را قادر مي سازد كه 25 دقيقه يعني در طول زمان
يك مسابقه عملكرد صحيح و دقيق داشته باشيد. در عين حال مهارتهاي تبديل تمركز به آسايش را طي همين 25 دقيقه به شما
مي آموزد.
كينكت شما بايد متقاعد شويد كه هنگام تمرين كارهاي زيادي داريد كه بايد انجام دهيد و بايد مهارتهاي رواني و خود را براي
همين مدت 25 دقيقه تقويت و هماهنگ نماييد. اكنون مي خواهيم زمان يك دور مسابقه را براي يك تيرانداز تحليل كنيم. او
حدود 21 دقيقه در حالت آماده باش و 4 دقيقه و 40 ثانيه روي جايگاه مشغول تيراندازي است. اكنون اين زمان را به يك بار
روي جايگاه رفتن تبديل مي كنيم. تيرانداز حدود 2 دقيقه و 40 ثانيه در آماده باش و 35 ثانيه مشغول تيراندازي است پس با
زمانهاي كوتاهي سرو كار داريم كه همراه با قابليت فني، امتياز شما را تعيين خواهند كرد. اكنون ببينيم طي اين زمان كدام كارها
را نبايد انجام داد:
-
نبايد اهميت بيش از اندازه اي براي فعاليتهاي خود قائل شويد. شما فقط مشغول انجام يك ورزش هستيد كه
ارتباطي به زندگي، عشق يا شرف شما ندارد. تيراندازي فقط يك ورزش است .
-
ديابن خ اشتباهات ود را بيش از اندازه جدي بگيريد. اشتباهي كه اتفاق افتاد مربوط به زمان ((گذشته)) بوده و
تحليل و تصحيح آن مربوط به زمان ((آينده)) است. نبايد اجازه دهيد اين اشتباهات روي ((وضعيت فعلي)) شما
تاثير بگذارد.
-
ديشاب نبايد عجله داشته . هر دور مسابقه حدود 25 دقيقه طول مي كشد. نتيجه اين مسابقه وابسته به عملكرد
شما در لحظات مختلف اين زمان است.
-
از شكست خوردن نهراسيد. شكست يك تنبيه نبوده بلكه يك اتفاق متداول در مسير موفقيت شماست.
-
دينكن هجوت به سر نوشت رقيب خود . در تيراندازي رقيب وجود ندارد. هر تيرانداز بايد پاسخ خود را به
توانائيهايش براي اجرا يا عدم اجراي خواسته هاي خود پيدا كند.
9
-
نبايد در مورد نتيجه يك دور مسابقه يا از آن بدتر در باره نتيجه كل مسابقه فكر كنيد. حتي بهترين تيراندازان
هم نمي توانند نتيجه يك دور مسابقه را بدانند چه رسد به كل مسابقه. فقط بايد به نتيجه اصابت هر هدف فكر
كنيد.
-
دننك تكرح نبايد به افكار خود اجازه دهيد بدون كنترل ، در اينصورت هدف از ذهن شما بيرون مي رود.
دينك رپ بسانم براي جلوگيري از وقوع شرايط فوق بايد زمان انتظار ميان دفعات تيراندازي را با افكار مفيد و الگوهاي رفتاري . فقط
كافيست توصيه هاي متخصصان روانشناسي را اجرا كنيد. نقطه قوت اين توصيه ها آن است كه در مورد ساير تيراندازان امتحان
شده و موثر بوده اند بنابراين مي توانيد با خيال آسوده به آنها اطمينان كنيد. البته مي توان الگوهاي مذكور را به نوعي اصلاح كرد
تا با شخصيت و خواست هاي شما هماهنگ شود اما در هر حال نتيجه آنها بايد شما را قادر كند كه در زمان 2 دقيقه و 40 ثانيه
ميان يك بار تيراندازي روي جايگاه و حضور مجدد در جايگاه، تفكر صحيحي داشته باشيد. اكنون اين زمانهاي انتظار را در دو
بخش مهم ارزيابي مي كنيم:
آرامش
فرض كنيم فعاليت روي جايگاه را همين لحظه تمام كرده ايم و انرژي هاي رواني و فيزيكي را به صورت انفجاري مصرف كرده ايم
حال بايد اين انرژي ها را در فاز آرامش، مجدداً كسب كنيم. حالا بايد فورا در چند دهم ثانيه ذهن خود را به طور كامل تخليه
كنيم. اين كار فقط با كمك يك روانشناس و طي حدود 8 هفته جلسات تمريني امكانپذير خواهد شد. هدف از اين كار آن است كه
براي چند لحظه ذهن خود را تا آنجا كه امكان دارد از تيراندازي دور كنيم تا فشارهاي مربوط به آن بر طرف شوند. همچنين مي
توان از دستور العمل زير استفاده كرد:
1- ات چشمهاي خود را به سمت پايين دوخته و به آرامي 10 بشماريد. 15 ثانيه
2- رخ سه بار نفس عميق كشيده و روي صداي ورود و وج هوا به ششهاي خود تمركز كنيد. 15 ثانيه
3- ات هبترم دو 10 شمرده و آنها را با رتيم تنفس خود همزمان كنيد. 30 ثانيه
4- يك صحنه تاثير گذار در ذهن خود تصور كنيد كه شما را شاداب مي كند. 20 ثانيه
كل زمان آرامش 80 ثانيه
زكرمت:
اكنون توانسته ايم انديشه هاي خود را طي مدت يك دقيقه، از تيراندازي و پيامدهاي آن دور كنيم. اگر نتوانيد اينكار را انجام دهيد
بدين معناست كه روش انجام آن را به خوبي فرا نگرفته ايد و بايد در اين راه تلاش كنيد. زيرا ناتواني در انجام آن امكان ورود ساير
تفكرات مخرب را به ذهن شما فراهم مي كند.
حالا به مرحله اي رسيده ايد كه بايد قبل از گام گذاشتن روي جايگاه، مرحله تمركز را انجام دهيد.
10
1- ديوش دوباره بايد از مرحله رواني خارج شويد و به فضاي تيراندازي وارد . براي اينكار به بالا نگاه كرده و چشم هاي خود را به
سرعت باز و بسته نمائيد. در همين زمان با اراده و به صورتي مصمم بايد اسلحه را در دست خود بفشاريد. هنگام نزديك شدن به
نوبت بعدي تيراندازي مي توانيد اين كارها را همزمان انجام دهيد. 15 ثانيه
2- نشف هبعج دو گ برداشته و به دقت آنها را بررسي كنيد. كيفيت، قدرت و قابليت آنها كه شما را در فعاليت پيروزمندانه تان
كمك مي كند، تحسين كنيد. 10 ثانيه
3- هدف در حال پرواز و اقدام به تيراندازي را در ذهن خود مجسم كنيد. در اينجا بايد هر آنچه آموخته ايد به كار ببريد. مثل اين
است كه تيراندازي را واقعا در ذهن خود انجام مي دهيد. 20 ثانيه
4- هنوز نيم دقيقه تا رسيدن به زمان تيراندازي وقت داريد. آرام بمانيد. اكنون به هدف هايي كه در حال پرواز هستند نگاه كنيد.
از اين لحظه به بعد هر آنچه هنگام تيراندازي انجام مي دهيد را روي هدفهاي نفر قبلي تصوير سازي كنيد. لحظه مورد نظر نزديك
مي شود و شما سرنوشت هدف را تعيين مي كنيد. 25 ثانيه
5- فقط چند ثانيه تا قدم گذاشتن روي جايگاه فاصله داريد. عينك دودي و كلاه خود را تنظيم كرده و دستهاي خود را خشك
كنيد. جايگاه خالي و نوبت شماست. 10 ثانيه
زكرمت كل زمان 80 ثانيه
فعاليت روي جايگاه:
ديوش رقتسم روي جايگاه رفته و . آن را جايگاه خودتان در نظر بگيريد. بايد استقرار محكم پاهاي خود را روي جايگاه حس كنيد.
نگاه و توجه خود را متمركز كنيد. يك يا دو فشنگ درون تفنگ قرار دهيد وقتي تفنگ را مي بنديد نفس عميق كشيده و وضعيت
صحيح را اتخاذ كنيد. وقتي نيمي از نفس را بيرون داديد، در خواست پرتاب هدف كرده و تا اتمام تيراندازي نفس خود را نگاه
داريد. ظاهر شدن هدف فقط علامتي براي شروع فعاليت شماست و فعاليت شما نيز اجراي كامل تكنيكي است كه خودتان طراحي
كرده ايد. آرام بمانيد، تمركز كنيد و همين مراحل را براي ساير اهداف بدون توجه به نتيجه هدفهاي قبلي تكرار كنيد. 35 ثانيه
پس از هشتمين حضور در جايگاه، دور تمام مي شود. بايد آرام شده و ذهن خود را تا حد امكان از فعاليتهاي قبلي خالي كنيد.
جلوي هر نوع انديشه مثبت يا منفي نسبت به دور قبلي را بگيريد. پيش از اتمام مسابقه نبايد درباره علت از دست دادن هدفها فكر
كنيد. در صورت امكان، ربع ساعت با چشمان بسته استراحت كنيد. در صورت نياز مي توانيد به آرامي چيزي بنوشيد. اكنون آماده
ايد تا مجددا وارد دنياي تيراندازي شويد.
اگر در باره نكته اي پيرامون دور قبلي ابهام داريد، حالا بايد با مربي خود مشورت اما از حالت آرامش خارج نشويد. از يك مسابقه
تا مسابقه بعد چه كار بايد بكنيد؟
11
ديشاب يعيبط سعي كنيد تا حد امكان . از بحثهاي داغ اجتناب كنيد. شادابي خود را حفظ كنيد. در باره تيراندازي و اهداف ناموفق
با ديگران صحبت نكنيد. به موسيقي دلخواه خود گوش كنيد. مطالعه كنيد و ..... 20 دقيقه پيش از دور بعدي كمي حركات
كششي انجام دهيد تا ماهيچه هايتان فعال شوند. كمي نرمش كنيد. 10 دقيقه قبل از رفتن به جايگاه، هر آنچه لازم داريد به محل
تيراندازيِ دور بعدي ببريد. اهداف را در حالي كه راحت نشسته ايد تماشا كنيد. آنها همواره آن طور كه شما مي خواهيد نيستند.
شايد كمي بالاتر يا پايين تر باشند. آنها را نگاه كنيد ولي نگذاريد روي شما اثر بگذارد. شما به اندازه اي در تكنيك خود مهارت
داريد كه مي توانيد هدف را در ارتفاع بالا و پايين در حالي كه با دست ديگر خود يك بشكه را نگه داشته ايد بزنيد! يكي از نقاط
قوت شما همين است. همينطور كه منتظر نوبت خود هستيد چند بار تيراندازي را به صورت ذهني شبيه سازي كنيد.
بسانم آمادگي بدني در زمان
وقتي دو تيرانداز از تكنيك مشابهي استفاده مي كنند، كسي برنده مي شود كه آمادگي فيزيكي و استقامت ورزشي بهتري دارد.
تمرينات فيزيكي بايد بخشي از زندگي روز مره شما باشد. فعاليتهايي مثل شنا و دويدن به افزايش توان هوازي و تقويت ماهيچه
هاي شما كمك مي كند. اين فعاليتها را دو يا سه بار در هفته، هر بار 60 تا 80 دقيقه انجام دهيد.
يناياپ نخس
و هنر تعمير موتور سيكلت)) zen )) در كتابش تحت عنوان Robert. M. pirsig در پايان دوست دارم ماجراي جالبي را كه
بيان كرده براي شما نقل كنم. شايد عنوان اين كتاب كمي عجيب باشد اما محتواي آن به خوبي عنوان را توجيه مي كند. قهرمان
داستان يك صبح تابستاني همراه با پسر 11 ساله اش سوار موتور سيكلت قديمي و مورد علاقه اش مي شود و دو نفر از دوستان او
هم سوار بر موتور سيكلت ديگري سفر را آغاز مي كنند. آنها بيشتر از نفس سفر لذت مي برند و به مقاصد از پيش تعيين شده
اهميت زيادي نمي دهند. آنها به راه مي افتند و از چشم اندازهاي مختلفي عبور مي كنند. خاطرات و انديشه هاي ذهني اين افراد
مطرح مي شود و ناگهان دوست قهرمان داستان به خاطر خراب شدن موتور سيكلت توقف مي كند. او نمي داند كه چه كار بايد
بكند. سپس عصباني شده و لگدي به موتور مي زند. گوينده اين سئوال را مطرح مي كند كه يك فرد براي تعمير موتور سيكلت
خود چه معيارهايي را بايد در ذهن داشته باشد. سپس به معناي فناوري پرداخته و توضيح مي دهد كه چرا فناوري موجب
عصبانيت مي شود؟
كيفيت به چه معناست؟ چرا نمي توانيم بدون كيفيت زندگي كنيم؟
ك ربص هك سك ره منك يم ركف نم لصف افي براي همراهي با ما در ((گام به گام)) را داشته است، خود را در اين داستان احساس
مي كند. شما متوجه شديد كه آشنايي با ((موتور سيكلت شخصي)) چقدر اهميت دارد. بدين معنا كه علاوه بر تيراندازي بايد
خودتان را نيز بشناسيد. كيفيت را يگانه مرجع غير قابل عدول براي عملكرد بدون نقص ديديد. آموختيد كه جايي براي كوتاهي در
12
مينك يم هفاضما هم فوراً ا : خداوند در حركت برجسته تبديل يك هدف به مشتي گردو غبار نيز وجود دارد، زماني كه به اندازه
همين كار تا تحقق يك رويا فاصله داريد.آمادگي رواني در تيراندازي
روانشناسان بر اساس تحليل انواع نظام هاي ورزشي، تيراندازي به اهداف پروازي را ورزشي با مولفه هاي فني پيچيده و نيازمند
مهارتهاي زياد ارزيابي كرده اند. حتي تيراندازان فعال هم غالبا از اين مولفه هاي فني پيچيده غافل مي شوند. ولي چطور امكان
دارد كه يك تيرانداز از ارزش فني واقعي اين ورزش آگاه نباشد؟
آيا فقط استعداد مهم است؟
به هرصورت اين ورزش يك فعاليت سخت، مستمر، هوشمند و..... است.
تيقفوم گام به گام به سوي : هنر تيراندازي تمريني
به طور كلي دو روش براي تيراندازي به يك هدف وجود دارد كه البته كاملا با يكديگر تفاوت دارند:
ابيرقت تسخن روش "غريزي" است و از اين جهت آن را روش هنري تمرين تيراندازي مي نامند. اين روش اگر چه امكان اصابت
به اهداف زيادي در فواصل معين را فراهم مي كند ولي هيچ اطميناني از موفقيت در هدف بعدي ندارد! بنا براين تيراندازي كه مي
خواهد سكوهاي نخست در سطح مسابقات بين المللي جهاني يا حتي المپيك را كسب كند، نمي تواند به اين روش اطمينان كند.
البته مهارت، غريزه و توانايي طبيعي در اين روش وجود دارد ولي حيطه آن محدود است. تعداد زيادي از تيراندازان خوب در سطح
جهان از اين روش استفاده مي كنند.
هك روش ديگر مربوط به تيراندازي است "اصابت همه اهداف" جزء مهمترين اولويت هاي اوست. واضح است كه مهارت، غريزه و
توانايي طبيعي براي رسيدن به اين هدف كافي نيست و تيرانداز بايد يك روش ويژه را به خوبي فرا گرفته و در آن مهارت پيدا كند.
در عين حال بايد بهترين توانائيهاي فكري و آمادگي بدني خود را بكار گيرد. عملكرد "غريزي" به تنهايي كافي نمي باشد!
"تيرانداز" با پيگيري اين روش، "آگاه" مي شود كه كل فعاليت تيراندازي را بايد با ريزترين جزئيات بر مبناي هماهنگي رواني و
غريزي به نحوي فرا بگيرد كه حتي پس از ده بار اجراي آن كه معمولا در مسابقات اتفاق مي افتد نيز امكان اجراي دقيق و موفقيت
آميز را داشته باشد. تيرانداز بايد بداند كه عملكرد او همواره فقط چند دهم ثانيه طول مي كشد اما اين حقيقت او را آزرده نمي
كند زيرا آگاه است كه اين مسئله جزء ويژگيهاي اساسي ورزش مورد علاقه اوست. تيراندازي موفق خواهد شد كه در تمريناتش
روي اين مسئله كار كرده و بتواند "زمان ذهني خود را توسعه داده" و اين چند دهم ثانيه را به يك زمان بي پايان تبديل كند.
با توجه به اين نكته آشكار مي شود كه فقط چند ورزش هستند كه ويژگي هاي مشابهي از نظر سرعت، پيچيدگي اجرا يا مهارتهاي
نامعمول در هماهنگ سازي رواني و توانايي تكرار دارند كه ورزشكار در تمام طول مسابقه به آنها نياز دارد.
ولي آيا فقط استعداد اهميت دارد؟
هك بررسي عقايد و ديدگاه عمومي افراد درگير تيراندازي، تماشاچيان و رسانه ها نشان مي دهد اين افراد نمي توانند ارزيابي درستي
از پيچيدگي اين ورزش براي فرد تيراندازي داشته باشند كه مي خواهد عملكرد خود را به سطح اعلي در ارزش و اهميت برساند.
1
2
به هر صورت، اين ورزش يك فعاليت سخت، مستمر، هوشمند و ... است. يك تيرانداز خوب به صورت مستمر تمرين مي كند تا
سطح فني خود را "همواره بالا" نگه دارد كه از نقطه نظر عيني، هميشه كار ساده اي نيست. او اهداف را با اطمينان از اينكه چگونه
مي تواند آنها را كنترل كند، پيش بيني مي نمايد، حتي يك لحظه نبايد به خود ضعف راه بدهد. هشياري و آگاهي اش نسبت به
آمادگي حضور در مسابقه به هيچ وجه دچار ترديد نخواهد شد. به عبارت ديگر تيرانداز مي داند كه همواره بايد ثبات ذهن داشته
باشد تا بوسيله آن بتواند فعاليتش را از نقطه نظر فني تحت كنترل كامل داشته باشد بويژه هنگامي كه تيرهايش به اهداف اصابت
مي كنند. او مي داند كه اگر به صورت مستمر تكنيك خود را كنترل نكند، دير يا زود گرفتار يك مشكل تكنيكي مي شود كه زمان
زيادي براي اصلاح آن لازم خواهد بود.
تيراندازي كه اهميت كنترل مستمر شرايط فني خود را مي داند در زمان تمرين فعال تر خواهد بود. او نه تنها از خود مي پرسد
((چند هدف را زده ام؟)) بلكه سئوال مي كند ((چگونه اين اهداف را زده ام؟)) كه اين سؤال به روش او مربوط است. به محض
اينكه يك تيرانداز متوجه شرايط احساسي نامطمئن خود شود، تلاش مي كند علت فني اشتباه خود را پيدا كند. در غير اينصورت
سايه اي از ترديد به تفكرات او راه پيدا مي كند. اين سايه ناشي از يك مشكل حل نشده است كه مي تواند باعث صدمه بيشتري به
عملكرد صحيح تيرانداز شود، بنابراين بايد به سرعت، با مسئوليت و شفافيت آنها را بر طرف نمود. اينها دقيقا همان شرايط احساسي
هستند كه موجب خطاي تيرانداز مي شوند.
يك تيرانداز حسابگر، مثل ساير افراد مرتكب اين اشتباه نمي شود كه هدف اصابت نشده را دوباره در خواست كرده و آن را يك بار،
دوبار..... يا تا ده بار بزند و اعتقاد پيدا كند كه مشكل حل شده است. او مسير خود را كه شامل هدف مذكور است ادامه خواهد داد
ولي نه در آن لحظه! تيرانداز حسابگر اين قدرت را دارد كه در اولين فرصت توقف كرده، فكر كند، وضعيت را تحليل كرده و سپس
جلسات تمرين خود را برنامه ريزي نمايد. او بايد اين كار را به تنهايي انجام دهد تا ديگران را سرزنش نكرده و به علاوه تمرين
انفرادي موجب مي شود كه ساير تيراندازان نيز روي او تاثيري نداشته باشند، نبايد محدوده زماني تعيين كند. توجه به همين
ويژگي هاست كه يك تيرانداز با هوش و آماده را از ساير تيراندازها متمايز مي كند. آمادگي فني باعث مي شود كه تيرانداز از
مهارتهاي خود آگاه بوده و نقطه قوتش همان "اعتماد به نفس" باشد. او به آرامي و با نوعي احساس لذت منتظر لحظه اي مي ماند
كه پا روي جايگاه خواهد گذاشت. با اطمينان مي داند كه چطور مي تواند پرواز هدف را متوقف كند و مي داند كه مطمئنا آن را
متوقف خواهد كرد.
3
سفن هب اعتماد
دانش آموزي كه مي داند به خوبي براي امتحان آماده است، در وضعيت روان شناختي مشابهي قرار دارد. او با خوش بيني، سهولت،
اطمينان و آگاهي از توانايي هايش با امتحان مواجه مي شود. او مي داند كه اين آمادگي با موفقيت حتمي همراه خواهد بود. البته
اين احتمال نيز وجود دارد كه همان دانش آموز فقط چند روز بعد با امتحان ديگري مواجه شود كه مي داند به خوبي براي آن
آماده نيست. بدين ترتيب نامطمئن و مضطرب شده و هيچ كمك روانشناسي در دنيا وجود ندارد كه بتواند براي غلبه بر اين
"ناراحتي و ترديد ذهني" ناشي از آمادگي ضعيف به او كمك كند.
وحشت، اضطراب، ترديد .... اطمينان: معناي اينها چيست؟
اكنون مي خواهيم شرايط احساسي يا رواني را درك كنيم كه ذهن يك تيرانداز را هنگام مسابقه در اختيار دارند. ابتدا ببينيم لغت
نامه در تعريف اين واژه ها چه مي گويد:
A.
وحشت: واكنشي كه ناگهان موجب توقف ذهن و بدن در پاسخ به يك خطر واقعي يا خيالي شده و قدرت عكس العمل را
از فرد گرفته و او را به اقدامات غير قابل كنترل وامي دارد.
B.
اضطراب: هيجان ناشي از يك ترديد عذاب آور.
C.
ترديد: وضعيتي كه به دليل الگوي حل مسئله نامناسب و/ يا ضعف در يادگيري اين الگو منجر به كاهش احتمال موفقيت
خواهد شد.
D.
اطمينان: حالت مثبت ذهن بدون خطرات واقعي يا خيالي. وقتي اين حوزه شرايط احساسي (خشم، اضطراب، ترديد) را
تحليل مي كنيم، در درجه اول، ترديد را داريم كه با افزايش شدت، به "اضطراب" و سپس به "وحشت" تبديل مي شود.
تعريف "ترديد" از نظر معنا بسيار روشن مي باشد، كه در بالا ديديم. بنابراين در خصوص تيراندازي با اين مشكل
مواجهيم كه چگونه مي توان يك هدف را به طور مستمر و يكنواخت مورد اصابت قرار داد. اگر چه در صورتي كه نتوانيم
مسئله را به خوبي تعريف و حل كرده و يا بخواهيم مسئله را حل كنيم ولي الگوي حل مسئله را به خوبي ندانيم، در هر
دو حالت خود را در وضعيت " ترديد" درباره نتيجه اقدام خود قرار داده ايم. اگر اين شرايط ادامه پيدا كند ممكن است
باعث ((اضطراب)) شده و در موارد حاد به ((وحشت)) تبديل شود.
هلئسم لح الگوي
ديشاب هنگام ارزيابي سطح فني خود، بي رحم .... اين امر به شما كمك خواهد كرد. اكنون مي خواهيم تحليل وجود رابطه ميان
آمادگي فني و پايداري رواني را به پايان ببريم. ((اطمينان)) مطلق يك حالت ذهني است كه براي تيراندازي موثر با هشياري كامل
نسبت به توانائي ها بايد وارد آن شد. تيرانداز با مشكلاتش مواجه شده، آنها را حل كرده، الگوي حل مسئله براي تكامل را فرا گرفته
و روي جايگاه قدم مي گذارد، او مطمئن است كه ((بازي را در اختيارد دارد)) و توانايي لازم براي اين كار در او وجود دارد! هدف
4
با چه ديدگاهي به جايگاه تيراندازي نزديك مي شويم؟
كيب هلئسم مثال كوتاه در توضيح اين ه ما كمك مي كند: سوابق امتيازات تمريني و مسابقه اي شما نشان مي دهد كه ميانگين
22 از 25 بوده است بنابراين لازم است بسيار شديد روي تكنيك تيراندازي خود تمرين كنيد. حال اگر / اهداف مورد اصابت شما 5
در يك مسابقه 24 امتياز از 25 امتياز بدست آورديد، خوب است ولي نبايد فورا به سراغ دوستان خود رفته و براي آن ها توضيح
دهيد كه عدم كسب آن يك امتياز، ناشي از يك هدف احمقانه بوده است. در عوض از خود بپرسيد چه عامل فني و چه شرايط
22 از 25 امتياز، 24 هدف را بزنيد. اين دو ديدگاه كاملا متفاوت هستند. در حالت اول شما / ذهني به شما اجازه داد كه بجاي 5
نشان مي دهيد كه فقط به دنبال امتيازات بي فايده هستيد و با خود فكر مي كنيد كه كار من ارزش زيادي دارد زيرا 24 هدف را
زدم. اما حالت دوم نشانه تمركز بر بهبود مستمر مهارتهاي فني شما است. اينكار فايده زيادي داشته و حالتي از رضايتمندي به شما
مي دهد.
در اينصورت ديدگاه شما نسبت به مسابقه صحيح تر و دقيق تر بوده و براي خودتان هدف خوشايندي تعيين كرده ايد كه در ذهن
شما شكل مي گيرد. اگر در باره نتيجه تيراندازي شرط بندي كنيد، حتي نيم امتياز بهتر نخواهيد شد. ايجاد انتظارات غير واقعي
2 هدف را در هر مسابقه از دست خواهيد داد. اگر / موجب نوعي اضطراب مي شود. بنا بر اين پيش بيني كنيد كه بطور ميانگين 5
اين عدد به صفر رسيد شگفت زده نشده و خود را كنترل كنيد البته احساس رضايتمندي اشكالي ندارد اما نبايد فرآيند هاي
معمول رواني خود را تحت تاثير اين موفقيت قرار دهيد.
جالب است ولي پذيرفتن يك ضعف ذهني، ساده تر از يك ضعف فني است. در ورزش تيراندازي مي بينيم كه تيراندازها بطور كامل
توانائيهاي فني خود را دنبال مي كنند شايد به اين دليل كه آنها براي كسب امتياز 25 تلاش كرده و امتياز ضعيف را به ((تزلزل
ذهني)) نسبت مي دهند.
دياب البته آنها خوشحال باشند كه اين ادعا صحت ندارد. اين تيراندازها گمان مي كنند كه ارائه توضيح رواني براي مشكل آنها، حل
آن را ساده تر مي كند، در حاليكه چنين نيست. مشكلات رواني ((واقعي)) براي يك تيرانداز به دشواري قابل حل خواهد بود
بنابراين مراقب باشيد يك مشكل فني معمولي را به يك مشكل خيالي تبديل نكنيد. شما بايد به كمك يك تحليل عميق و دقيق،
مشكل واقعي خود را شناسايي كنيد. از سوي ديگر مشكلات رواني واقعي، مهم، پيچيده و دشوار، كاملا متفاوت هستند. اين
مشكلات براي تيراندازاني اتفاق مي اقتند كه مهارت فني عالي خود را با پيروزي در رقابتهاي مهم بين المللي اثبات كرده اند ولي
ناگهان متوجه مي شوند كه ديگر نمي توانند پيروز شوند. تحليل اين موارد به دو نكته اساسي منجر مي شود:
5
A-
تيرانداز مذكور اگر چه از نظر تئوري داراي يك روش بهينه تيراندازي است، نمي تواند آنرا بطور صحيح بكار ببرد.
B-
وترب زكرمت انائيهاي رواني او براي مولفه هاي ضروري، بشدت مختل شده و امكان حفظ آنها وجود ندارد. در اين شرايط
روشهاي متدوال براي حفظ تمركز به او كمكي نخواهد كرد و همكاري نزديك ميان روانشناس و مربي مي تواند بهترين
نتيجه را داشته و به تيرانداز كمك كند كه از باتلاق مذكور خارج شود. به خوبي تلاش كنيد تا "محل" خطاهاي خود را
تعيين كنيد. شايد تا اينجا گمان كنيد كه ما براي آمادگي رواني اهميت نسبي قائل هستيم در صورتيكه چنين نيست. ما
تلاش داريم به تيرانداز كمك كنيم تا خطاهاي فني خود را به وضعيت رواني نسبت ندهد. اين مسئله براي تيراندازاني
مهم است كه نمي توانند عملكرد خود را استمرار دهند. چنين استدلالهايي بسيار خطرناك بوده و ممكن است شما را در
مسير نادرست پيش ببرد. تيرانداز از مشكل واقعي خود غافل شده و با تبديل مشكل فني به مشكل رواني، وقت خود و
ساير افراد را بيهوه تلف مي كند. براي توضيح ديدگاه خود نسبت به اين موضوع تاكيد مي كنيم كه ما طي سالهاي اخير
جزء اولين كساني بوديم كه لزوم مساعدت حرفه اي مستمر از طريق يك متخصص روانشناسي ورزشي را تبليغ كرده ايم.
ما فعاليت اين افراد را مفيد دانسته و تحت شرايط زير از آن حمايت خواهيم كرد:
A-
شرط نخست آن است كه متخصص روانشناسي ورزشي به يك متخصص ((روانشناسي تيراندازي)) تبديل شود.
روانشناسان حرفه اي مي دانند كه براي كمك به تيرانداز جهت حداكثر استفاده از مهارتهاي فني او، تخصص در
"روانشناسي ورزشي" به تنهايي كافي نيست. روانشناس بايد با تيراندازي آشنا بوده و با تيراندازان و "تيم فني" همراه
باشد او بايد ويژگيهاي تيرانداز، جزئيات شخصيتي و ...... را علاوه بر شرايط احساسي "درك" كند. بعلاوه او بايد خطاهاي
فني تيرانداز را تشخيص دهد و بدين ترتيب كارآيي موثري داشته باشد. در اينجا از يك روانشناس حرفه اي ياد مي كنيم
كه بواسطه فعاليت مستمر توانست دنياي تيراندازي به اهداف پروازي را شناخته و به آن نفوذ كند. ما لحظات موفقيت و
Alberto cei تجربيات ارزشمندي را با هم تقسيم كرده ايم: پروفسور
B-
ت ديابن ميت شرط دوم آنست كه وجود روانشناس در يرانداز را از بهبود ويژگيهاي فني غافل كند. يكي از متداول ترين
تجربيات در اين حوزه آنست كه تيرانداز نزد روانشناس رفته و چنين مي گويد: ((من نمي توانم كارآيي تمرينات را در
مسابقه تكرار كنم، ميانگين اهدافي كه در مسابقه مي زنم حداقل يك يا دو هدف كمتر از تمرينات است)) و آنها نهايتاً
مي گويند ((بايد روي وضعيت ذهني خودم كار كنم)) مي توانيم شرط ببنديم كه آنها در صورت دسترسي به يك
روانشناس، فورا به او مراجعه خواهند كرد. ما اعتماد داريم كه اين تيراندازان نيازي به روانشناس ندارند بلكه بايد با تواضع
براي تشخيص ضعف هاي فني خود تلاش كنند.
تيتمرين و مسابقه بايد با ذهن مشابه و با توجه به زمان مورد نياز (حدود 25 دقيقه) براي يك گروه تيرانداز 6 نفره انجام
شود.
6
دياب هب نف اين تيراندازان ياد آوري نمود كه مشكلات ي غالبا بوسيله شرايط مطلوب، مثلا مكان تمرين، تمرين انفرادي يا همراه
با دوستان صميمي، پوشانده مي شوند. در چنين شرايطي نقاط مرجع مثبت، تيرانداز را احاطه مي كنند. هيچ فشاري وجود
ندارد و وضعيت رواني بسيار مطلوب است. ما در تمرين هستيم و از دست دادن يك هدف عواقب عملي ندارد زيرا فقط داريم
تمرين مي كنيم. وجود اين حالت ذهني همراه با وضعيت هاي مطلوب خارجي و روان شناختي به سادگي اين تصور را بوجود
مي آورد كه همه چيز به خوبي پيش مي رود. در اين صورت تنها عامل كنترل براي تيرانداز اين است كه آيا هدف را زده است
يا خير ولي چگونگي اين كار مطرح نخواهد بود. بعلاوه در شرايط مطلوب امكان اصابت اهداف، بيشتر مي شود. و در نتيجه
اين شرايط موجب پوشاندن مشكلات فني خواهد شد. و لحظه اي كه خود را در مسابقه ببنيم، همه چيز ناگهان تغيير مي
كند: تنش رواني براي آغاز ((مسابقه)); محدوده تيراندازان (حتي زماني كه يكسان هستند، ما آن ها را متفاوت مي بينيم); هم
تيمي ها (كساني كه ما انتخاب نكرده ايم و احتمال دارد از آن ها خوشمان نيايد); ((ارزشي كه از دست دادن هدف دارد)) ،
(از دست دادن يك هدف هنگام تمرين اهميتي ندارد .... ولي اكنون اينطور نيست. ما اكنون در حال مسابقه هستيم .....
مشغول مسابقه! لغت مسابقه در ذهن ما تكرار مي شود) و درست در همين موقع است كه مشكلات فني ((پوشيده)) ظاهر مي
شوند. اين شرايط استرس آور موجب مي شود كه محدوديت هاي فني قديمي دوباره مشهود گردند. بدين ترتيب اعتماد به
نفس تيرانداز آسيب مي بيند و كارآيي او ضعيف مي شود اين مسئله كاملا طبيعي است.
لاكشم اگر ت عدم آرامش رواني پس از كار متمركز و دقيق روي تكنيك تيرانداز بر طرف نشوند (موارد بسيار نادر) با كمك
يك روانشناس مي توان مشكلات را بر طرف نمود. البته تصميم گيري صحيح در اين باره براي فرد تيرانداز بسيار دشوار است.
يلبق لصف ب بلطم را با اين ه پايان رسانديم كه ما با چند جنبه روان شناختي از تيراندازي سروكار داريم و هم چنين چند
نكته عملي در اين فصل ارائه كرديم. اكنون جنبه هاي رواني تيراندازي را به روش عملي بررسي مي كنيم. همانطور كه متوجه
شده ايد، تحليل قبلي براي توضيح يك جنبه عملي بسيار مهم صورت گرفت: اين مسئله نوعي حالت سردرگمي است كه باعث
مي شود شما مشكلات را به تزلزل رواني نسبت بدهيد و نتيجه آن بروز خطاهاي فني، ساده يا پيچيده مي باشد. به همين
دليل است كه اگر مشكلات فني مذكور بر طرف شوند، تزلزل رواني ناپديد يا بشدت ضعيف مي شود. ما در طول سالهاي
تمرين، به دفعات با اين وضعيت مواجه شديم.
حيحص ركفت درباره معناي توانايي .
در پايان گرد هم آيي نظري و عملي، يكي از افرادي كه نكاتي متفاوت با تجربيات چند ساله خود فرا گرفته بود، نزد گروهي از
دوستان تيراندازي آمد و در حاليكه لبخند مي زد گفت: پيش از اين گردهم آيي، من هنگام تفكر موقع مسابقه، حالت چهره
بسيار متمركزي داشتم. البته اين كار را بيشتر براي تاثير گذاشتن روي رقبا انجام مي دادم. اكنون متوجه شدم كه من اصلا در
باره چيزي فكر نمي كردم و انديشه هايم بدون كنترل سرگردان بوده اند. و يكي از چيزهايي كه ذهنم را مشغول مي كرد
تكرار اين فكر بود: ((مراقب باش كه خطا نكني. در غير اينصورت مسابقه را خواهي باخت.)) به همين سادگي بود كه من عنصر
7
افكار خوب:
•
چيزهايي وجود دارند كه روي آن ها تمركز خواهم كرد.
•
منك يم ركف من در باره هدف .
•
منك تصاوير ذهني دارم كه بايد در ذهن خود باز سازي .
•
روي موارد لازم تمركز كرده ام.
•
زمان به سرعت مي گذرد و جايي براي تزلزل و انحراف وجود ندارد ..... تقريبا نوبت من است كه تيراندازي كنم.
يفنم افكار :
•
ط وري عمل كرده ام كه براي تاثير گذاري روي رقبا فكر كرده بودم.
•
من در باره هيچ چيز فكر نكردم.
•
افكارم سرگردان است.
•
متفگ به خودم : (( هدف را از دست نده)).
•
هجيتن هب نم)) دور)) فكر كردم.
•
به نتيجه نهايي مسابقه فكر كردم.
دينك زكرمت رت عيرس هك ديريگب ياد ....... با تمرين شروع كنيد.
زج دينك فرض ء آن تيراندازاني هستيد كه الگوي رفتاري طبيعي دارند.
در اين شرايط افكار روي اقدامات تاثير گذاشته و حتي مي تواند مانع اجراي برخي اقدامات شود. در اين شرايط مساعدت رواني
ضروري است. بنا براين تيرانداز بايد از اهميت انديشه هاي خود آگاه باشد. او مي داند كه با استفاده درست از تفكرات خود مي
تواند بهترين نتيجه را از يك تكنيك معين بگيرد. او نبايد نامطمئن باشد. انگيزه فردي و تمايل زيادي دارد كه روي جايگاه رفته و
هدف ها را بزند. او خوشبين، راحت، مطمئن بوده و از توانايي هاي فني خود آگاه است. شما بايد در اين وضعيت باشيد و تفاوتي
نمي كند كه مي خواهيد جلسه تمرين را شروع كنيد يا مسابقه. هر گاه كه اين احساس را نداشتيد بايد فكر كنيد كه چرا چنين
8
صب بايد خاطر نشان كنيم كه كتاب هاي زيادي در مورد تمركز و آسايش ورت عملي وجود دارد.
فلسفه هاي شرقي همگي روي روش هاي تمركز و آسايش تاكيد دارند. البته اگر فقط به يك كمك براي تيراندازي به ،zen ، يوگا
اهداف پروازي متكي باشيد، همه نيازهاي شما بر آورده نخواهد شد. آشنايي با انديشه هاي متفاوت به شما كمك مي كند كه جنبه
هاي متفاوت زندگي شامل تيراندازي را با ديدگاهاي متفاوت بينيد.
ينك به همين دليل بهتر است با يك روانشناس ورزشي مشورت د. او مي تواند موارد مفيدي به شما بياموزد و توانايي هاي تمركز و
آسايش را فقط تا ميزاني كه نياز داريد در شما تقويت كند. به عنوان مثال شما را قادر مي سازد كه 25 دقيقه يعني در طول زمان
يك مسابقه عملكرد صحيح و دقيق داشته باشيد. در عين حال مهارتهاي تبديل تمركز به آسايش را طي همين 25 دقيقه به شما
مي آموزد.
كينكت شما بايد متقاعد شويد كه هنگام تمرين كارهاي زيادي داريد كه بايد انجام دهيد و بايد مهارتهاي رواني و خود را براي
همين مدت 25 دقيقه تقويت و هماهنگ نماييد. اكنون مي خواهيم زمان يك دور مسابقه را براي يك تيرانداز تحليل كنيم. او
حدود 21 دقيقه در حالت آماده باش و 4 دقيقه و 40 ثانيه روي جايگاه مشغول تيراندازي است. اكنون اين زمان را به يك بار
روي جايگاه رفتن تبديل مي كنيم. تيرانداز حدود 2 دقيقه و 40 ثانيه در آماده باش و 35 ثانيه مشغول تيراندازي است پس با
زمانهاي كوتاهي سرو كار داريم كه همراه با قابليت فني، امتياز شما را تعيين خواهند كرد. اكنون ببينيم طي اين زمان كدام كارها
را نبايد انجام داد:
-
نبايد اهميت بيش از اندازه اي براي فعاليتهاي خود قائل شويد. شما فقط مشغول انجام يك ورزش هستيد كه
ارتباطي به زندگي، عشق يا شرف شما ندارد. تيراندازي فقط يك ورزش است .
-
ديابن خ اشتباهات ود را بيش از اندازه جدي بگيريد. اشتباهي كه اتفاق افتاد مربوط به زمان ((گذشته)) بوده و
تحليل و تصحيح آن مربوط به زمان ((آينده)) است. نبايد اجازه دهيد اين اشتباهات روي ((وضعيت فعلي)) شما
تاثير بگذارد.
-
ديشاب نبايد عجله داشته . هر دور مسابقه حدود 25 دقيقه طول مي كشد. نتيجه اين مسابقه وابسته به عملكرد
شما در لحظات مختلف اين زمان است.
-
از شكست خوردن نهراسيد. شكست يك تنبيه نبوده بلكه يك اتفاق متداول در مسير موفقيت شماست.
-
دينكن هجوت به سر نوشت رقيب خود . در تيراندازي رقيب وجود ندارد. هر تيرانداز بايد پاسخ خود را به
توانائيهايش براي اجرا يا عدم اجراي خواسته هاي خود پيدا كند.
9
-
نبايد در مورد نتيجه يك دور مسابقه يا از آن بدتر در باره نتيجه كل مسابقه فكر كنيد. حتي بهترين تيراندازان
هم نمي توانند نتيجه يك دور مسابقه را بدانند چه رسد به كل مسابقه. فقط بايد به نتيجه اصابت هر هدف فكر
كنيد.
-
دننك تكرح نبايد به افكار خود اجازه دهيد بدون كنترل ، در اينصورت هدف از ذهن شما بيرون مي رود.
دينك رپ بسانم براي جلوگيري از وقوع شرايط فوق بايد زمان انتظار ميان دفعات تيراندازي را با افكار مفيد و الگوهاي رفتاري . فقط
كافيست توصيه هاي متخصصان روانشناسي را اجرا كنيد. نقطه قوت اين توصيه ها آن است كه در مورد ساير تيراندازان امتحان
شده و موثر بوده اند بنابراين مي توانيد با خيال آسوده به آنها اطمينان كنيد. البته مي توان الگوهاي مذكور را به نوعي اصلاح كرد
تا با شخصيت و خواست هاي شما هماهنگ شود اما در هر حال نتيجه آنها بايد شما را قادر كند كه در زمان 2 دقيقه و 40 ثانيه
ميان يك بار تيراندازي روي جايگاه و حضور مجدد در جايگاه، تفكر صحيحي داشته باشيد. اكنون اين زمانهاي انتظار را در دو
بخش مهم ارزيابي مي كنيم:
آرامش
فرض كنيم فعاليت روي جايگاه را همين لحظه تمام كرده ايم و انرژي هاي رواني و فيزيكي را به صورت انفجاري مصرف كرده ايم
حال بايد اين انرژي ها را در فاز آرامش، مجدداً كسب كنيم. حالا بايد فورا در چند دهم ثانيه ذهن خود را به طور كامل تخليه
كنيم. اين كار فقط با كمك يك روانشناس و طي حدود 8 هفته جلسات تمريني امكانپذير خواهد شد. هدف از اين كار آن است كه
براي چند لحظه ذهن خود را تا آنجا كه امكان دارد از تيراندازي دور كنيم تا فشارهاي مربوط به آن بر طرف شوند. همچنين مي
توان از دستور العمل زير استفاده كرد:
1- ات چشمهاي خود را به سمت پايين دوخته و به آرامي 10 بشماريد. 15 ثانيه
2- رخ سه بار نفس عميق كشيده و روي صداي ورود و وج هوا به ششهاي خود تمركز كنيد. 15 ثانيه
3- ات هبترم دو 10 شمرده و آنها را با رتيم تنفس خود همزمان كنيد. 30 ثانيه
4- يك صحنه تاثير گذار در ذهن خود تصور كنيد كه شما را شاداب مي كند. 20 ثانيه
كل زمان آرامش 80 ثانيه
زكرمت:
اكنون توانسته ايم انديشه هاي خود را طي مدت يك دقيقه، از تيراندازي و پيامدهاي آن دور كنيم. اگر نتوانيد اينكار را انجام دهيد
بدين معناست كه روش انجام آن را به خوبي فرا نگرفته ايد و بايد در اين راه تلاش كنيد. زيرا ناتواني در انجام آن امكان ورود ساير
تفكرات مخرب را به ذهن شما فراهم مي كند.
حالا به مرحله اي رسيده ايد كه بايد قبل از گام گذاشتن روي جايگاه، مرحله تمركز را انجام دهيد.
10
1- ديوش دوباره بايد از مرحله رواني خارج شويد و به فضاي تيراندازي وارد . براي اينكار به بالا نگاه كرده و چشم هاي خود را به
سرعت باز و بسته نمائيد. در همين زمان با اراده و به صورتي مصمم بايد اسلحه را در دست خود بفشاريد. هنگام نزديك شدن به
نوبت بعدي تيراندازي مي توانيد اين كارها را همزمان انجام دهيد. 15 ثانيه
2- نشف هبعج دو گ برداشته و به دقت آنها را بررسي كنيد. كيفيت، قدرت و قابليت آنها كه شما را در فعاليت پيروزمندانه تان
كمك مي كند، تحسين كنيد. 10 ثانيه
3- هدف در حال پرواز و اقدام به تيراندازي را در ذهن خود مجسم كنيد. در اينجا بايد هر آنچه آموخته ايد به كار ببريد. مثل اين
است كه تيراندازي را واقعا در ذهن خود انجام مي دهيد. 20 ثانيه
4- هنوز نيم دقيقه تا رسيدن به زمان تيراندازي وقت داريد. آرام بمانيد. اكنون به هدف هايي كه در حال پرواز هستند نگاه كنيد.
از اين لحظه به بعد هر آنچه هنگام تيراندازي انجام مي دهيد را روي هدفهاي نفر قبلي تصوير سازي كنيد. لحظه مورد نظر نزديك
مي شود و شما سرنوشت هدف را تعيين مي كنيد. 25 ثانيه
5- فقط چند ثانيه تا قدم گذاشتن روي جايگاه فاصله داريد. عينك دودي و كلاه خود را تنظيم كرده و دستهاي خود را خشك
كنيد. جايگاه خالي و نوبت شماست. 10 ثانيه
زكرمت كل زمان 80 ثانيه
فعاليت روي جايگاه:
ديوش رقتسم روي جايگاه رفته و . آن را جايگاه خودتان در نظر بگيريد. بايد استقرار محكم پاهاي خود را روي جايگاه حس كنيد.
نگاه و توجه خود را متمركز كنيد. يك يا دو فشنگ درون تفنگ قرار دهيد وقتي تفنگ را مي بنديد نفس عميق كشيده و وضعيت
صحيح را اتخاذ كنيد. وقتي نيمي از نفس را بيرون داديد، در خواست پرتاب هدف كرده و تا اتمام تيراندازي نفس خود را نگاه
داريد. ظاهر شدن هدف فقط علامتي براي شروع فعاليت شماست و فعاليت شما نيز اجراي كامل تكنيكي است كه خودتان طراحي
كرده ايد. آرام بمانيد، تمركز كنيد و همين مراحل را براي ساير اهداف بدون توجه به نتيجه هدفهاي قبلي تكرار كنيد. 35 ثانيه
پس از هشتمين حضور در جايگاه، دور تمام مي شود. بايد آرام شده و ذهن خود را تا حد امكان از فعاليتهاي قبلي خالي كنيد.
جلوي هر نوع انديشه مثبت يا منفي نسبت به دور قبلي را بگيريد. پيش از اتمام مسابقه نبايد درباره علت از دست دادن هدفها فكر
كنيد. در صورت امكان، ربع ساعت با چشمان بسته استراحت كنيد. در صورت نياز مي توانيد به آرامي چيزي بنوشيد. اكنون آماده
ايد تا مجددا وارد دنياي تيراندازي شويد.
اگر در باره نكته اي پيرامون دور قبلي ابهام داريد، حالا بايد با مربي خود مشورت اما از حالت آرامش خارج نشويد. از يك مسابقه
تا مسابقه بعد چه كار بايد بكنيد؟
11
ديشاب يعيبط سعي كنيد تا حد امكان . از بحثهاي داغ اجتناب كنيد. شادابي خود را حفظ كنيد. در باره تيراندازي و اهداف ناموفق
با ديگران صحبت نكنيد. به موسيقي دلخواه خود گوش كنيد. مطالعه كنيد و ..... 20 دقيقه پيش از دور بعدي كمي حركات
كششي انجام دهيد تا ماهيچه هايتان فعال شوند. كمي نرمش كنيد. 10 دقيقه قبل از رفتن به جايگاه، هر آنچه لازم داريد به محل
تيراندازيِ دور بعدي ببريد. اهداف را در حالي كه راحت نشسته ايد تماشا كنيد. آنها همواره آن طور كه شما مي خواهيد نيستند.
شايد كمي بالاتر يا پايين تر باشند. آنها را نگاه كنيد ولي نگذاريد روي شما اثر بگذارد. شما به اندازه اي در تكنيك خود مهارت
داريد كه مي توانيد هدف را در ارتفاع بالا و پايين در حالي كه با دست ديگر خود يك بشكه را نگه داشته ايد بزنيد! يكي از نقاط
قوت شما همين است. همينطور كه منتظر نوبت خود هستيد چند بار تيراندازي را به صورت ذهني شبيه سازي كنيد.
بسانم آمادگي بدني در زمان
وقتي دو تيرانداز از تكنيك مشابهي استفاده مي كنند، كسي برنده مي شود كه آمادگي فيزيكي و استقامت ورزشي بهتري دارد.
تمرينات فيزيكي بايد بخشي از زندگي روز مره شما باشد. فعاليتهايي مثل شنا و دويدن به افزايش توان هوازي و تقويت ماهيچه
هاي شما كمك مي كند. اين فعاليتها را دو يا سه بار در هفته، هر بار 60 تا 80 دقيقه انجام دهيد.
يناياپ نخس
و هنر تعمير موتور سيكلت)) zen )) در كتابش تحت عنوان Robert. M. pirsig در پايان دوست دارم ماجراي جالبي را كه
بيان كرده براي شما نقل كنم. شايد عنوان اين كتاب كمي عجيب باشد اما محتواي آن به خوبي عنوان را توجيه مي كند. قهرمان
داستان يك صبح تابستاني همراه با پسر 11 ساله اش سوار موتور سيكلت قديمي و مورد علاقه اش مي شود و دو نفر از دوستان او
هم سوار بر موتور سيكلت ديگري سفر را آغاز مي كنند. آنها بيشتر از نفس سفر لذت مي برند و به مقاصد از پيش تعيين شده
اهميت زيادي نمي دهند. آنها به راه مي افتند و از چشم اندازهاي مختلفي عبور مي كنند. خاطرات و انديشه هاي ذهني اين افراد
مطرح مي شود و ناگهان دوست قهرمان داستان به خاطر خراب شدن موتور سيكلت توقف مي كند. او نمي داند كه چه كار بايد
بكند. سپس عصباني شده و لگدي به موتور مي زند. گوينده اين سئوال را مطرح مي كند كه يك فرد براي تعمير موتور سيكلت
خود چه معيارهايي را بايد در ذهن داشته باشد. سپس به معناي فناوري پرداخته و توضيح مي دهد كه چرا فناوري موجب
عصبانيت مي شود؟
كيفيت به چه معناست؟ چرا نمي توانيم بدون كيفيت زندگي كنيم؟
ك ربص هك سك ره منك يم ركف نم لصف افي براي همراهي با ما در ((گام به گام)) را داشته است، خود را در اين داستان احساس
مي كند. شما متوجه شديد كه آشنايي با ((موتور سيكلت شخصي)) چقدر اهميت دارد. بدين معنا كه علاوه بر تيراندازي بايد
خودتان را نيز بشناسيد. كيفيت را يگانه مرجع غير قابل عدول براي عملكرد بدون نقص ديديد. آموختيد كه جايي براي كوتاهي در
12
مينك يم هفاضما هم فوراً ا : خداوند در حركت برجسته تبديل يك هدف به مشتي گردو غبار نيز وجود دارد، زماني كه به اندازه
همين كار تا تحقق يك رويا فاصله داريد.آمادگي رواني در تيراندازي
روانشناسان بر اساس تحليل انواع نظام هاي ورزشي، تيراندازي به اهداف پروازي را ورزشي با مولفه هاي فني پيچيده و نيازمند
مهارتهاي زياد ارزيابي كرده اند. حتي تيراندازان فعال هم غالبا از اين مولفه هاي فني پيچيده غافل مي شوند. ولي چطور امكان
دارد كه يك تيرانداز از ارزش فني واقعي اين ورزش آگاه نباشد؟
آيا فقط استعداد مهم است؟
به هرصورت اين ورزش يك فعاليت سخت، مستمر، هوشمند و..... است.
تيقفوم گام به گام به سوي : هنر تيراندازي تمريني
به طور كلي دو روش براي تيراندازي به يك هدف وجود دارد كه البته كاملا با يكديگر تفاوت دارند:
ابيرقت تسخن روش "غريزي" است و از اين جهت آن را روش هنري تمرين تيراندازي مي نامند. اين روش اگر چه امكان اصابت
به اهداف زيادي در فواصل معين را فراهم مي كند ولي هيچ اطميناني از موفقيت در هدف بعدي ندارد! بنا براين تيراندازي كه مي
خواهد سكوهاي نخست در سطح مسابقات بين المللي جهاني يا حتي المپيك را كسب كند، نمي تواند به اين روش اطمينان كند.
البته مهارت، غريزه و توانايي طبيعي در اين روش وجود دارد ولي حيطه آن محدود است. تعداد زيادي از تيراندازان خوب در سطح
جهان از اين روش استفاده مي كنند.
هك روش ديگر مربوط به تيراندازي است "اصابت همه اهداف" جزء مهمترين اولويت هاي اوست. واضح است كه مهارت، غريزه و
توانايي طبيعي براي رسيدن به اين هدف كافي نيست و تيرانداز بايد يك روش ويژه را به خوبي فرا گرفته و در آن مهارت پيدا كند.
در عين حال بايد بهترين توانائيهاي فكري و آمادگي بدني خود را بكار گيرد. عملكرد "غريزي" به تنهايي كافي نمي باشد!
"تيرانداز" با پيگيري اين روش، "آگاه" مي شود كه كل فعاليت تيراندازي را بايد با ريزترين جزئيات بر مبناي هماهنگي رواني و
غريزي به نحوي فرا بگيرد كه حتي پس از ده بار اجراي آن كه معمولا در مسابقات اتفاق مي افتد نيز امكان اجراي دقيق و موفقيت
آميز را داشته باشد. تيرانداز بايد بداند كه عملكرد او همواره فقط چند دهم ثانيه طول مي كشد اما اين حقيقت او را آزرده نمي
كند زيرا آگاه است كه اين مسئله جزء ويژگيهاي اساسي ورزش مورد علاقه اوست. تيراندازي موفق خواهد شد كه در تمريناتش
روي اين مسئله كار كرده و بتواند "زمان ذهني خود را توسعه داده" و اين چند دهم ثانيه را به يك زمان بي پايان تبديل كند.
با توجه به اين نكته آشكار مي شود كه فقط چند ورزش هستند كه ويژگي هاي مشابهي از نظر سرعت، پيچيدگي اجرا يا مهارتهاي
نامعمول در هماهنگ سازي رواني و توانايي تكرار دارند كه ورزشكار در تمام طول مسابقه به آنها نياز دارد.
ولي آيا فقط استعداد اهميت دارد؟
هك بررسي عقايد و ديدگاه عمومي افراد درگير تيراندازي، تماشاچيان و رسانه ها نشان مي دهد اين افراد نمي توانند ارزيابي درستي
از پيچيدگي اين ورزش براي فرد تيراندازي داشته باشند كه مي خواهد عملكرد خود را به سطح اعلي در ارزش و اهميت برساند.
1
2
به هر صورت، اين ورزش يك فعاليت سخت، مستمر، هوشمند و ... است. يك تيرانداز خوب به صورت مستمر تمرين مي كند تا
سطح فني خود را "همواره بالا" نگه دارد كه از نقطه نظر عيني، هميشه كار ساده اي نيست. او اهداف را با اطمينان از اينكه چگونه
مي تواند آنها را كنترل كند، پيش بيني مي نمايد، حتي يك لحظه نبايد به خود ضعف راه بدهد. هشياري و آگاهي اش نسبت به
آمادگي حضور در مسابقه به هيچ وجه دچار ترديد نخواهد شد. به عبارت ديگر تيرانداز مي داند كه همواره بايد ثبات ذهن داشته
باشد تا بوسيله آن بتواند فعاليتش را از نقطه نظر فني تحت كنترل كامل داشته باشد بويژه هنگامي كه تيرهايش به اهداف اصابت
مي كنند. او مي داند كه اگر به صورت مستمر تكنيك خود را كنترل نكند، دير يا زود گرفتار يك مشكل تكنيكي مي شود كه زمان
زيادي براي اصلاح آن لازم خواهد بود.
تيراندازي كه اهميت كنترل مستمر شرايط فني خود را مي داند در زمان تمرين فعال تر خواهد بود. او نه تنها از خود مي پرسد
((چند هدف را زده ام؟)) بلكه سئوال مي كند ((چگونه اين اهداف را زده ام؟)) كه اين سؤال به روش او مربوط است. به محض
اينكه يك تيرانداز متوجه شرايط احساسي نامطمئن خود شود، تلاش مي كند علت فني اشتباه خود را پيدا كند. در غير اينصورت
سايه اي از ترديد به تفكرات او راه پيدا مي كند. اين سايه ناشي از يك مشكل حل نشده است كه مي تواند باعث صدمه بيشتري به
عملكرد صحيح تيرانداز شود، بنابراين بايد به سرعت، با مسئوليت و شفافيت آنها را بر طرف نمود. اينها دقيقا همان شرايط احساسي
هستند كه موجب خطاي تيرانداز مي شوند.
يك تيرانداز حسابگر، مثل ساير افراد مرتكب اين اشتباه نمي شود كه هدف اصابت نشده را دوباره در خواست كرده و آن را يك بار،
دوبار..... يا تا ده بار بزند و اعتقاد پيدا كند كه مشكل حل شده است. او مسير خود را كه شامل هدف مذكور است ادامه خواهد داد
ولي نه در آن لحظه! تيرانداز حسابگر اين قدرت را دارد كه در اولين فرصت توقف كرده، فكر كند، وضعيت را تحليل كرده و سپس
جلسات تمرين خود را برنامه ريزي نمايد. او بايد اين كار را به تنهايي انجام دهد تا ديگران را سرزنش نكرده و به علاوه تمرين
انفرادي موجب مي شود كه ساير تيراندازان نيز روي او تاثيري نداشته باشند، نبايد محدوده زماني تعيين كند. توجه به همين
ويژگي هاست كه يك تيرانداز با هوش و آماده را از ساير تيراندازها متمايز مي كند. آمادگي فني باعث مي شود كه تيرانداز از
مهارتهاي خود آگاه بوده و نقطه قوتش همان "اعتماد به نفس" باشد. او به آرامي و با نوعي احساس لذت منتظر لحظه اي مي ماند
كه پا روي جايگاه خواهد گذاشت. با اطمينان مي داند كه چطور مي تواند پرواز هدف را متوقف كند و مي داند كه مطمئنا آن را
متوقف خواهد كرد.
3
سفن هب اعتماد
دانش آموزي كه مي داند به خوبي براي امتحان آماده است، در وضعيت روان شناختي مشابهي قرار دارد. او با خوش بيني، سهولت،
اطمينان و آگاهي از توانايي هايش با امتحان مواجه مي شود. او مي داند كه اين آمادگي با موفقيت حتمي همراه خواهد بود. البته
اين احتمال نيز وجود دارد كه همان دانش آموز فقط چند روز بعد با امتحان ديگري مواجه شود كه مي داند به خوبي براي آن
آماده نيست. بدين ترتيب نامطمئن و مضطرب شده و هيچ كمك روانشناسي در دنيا وجود ندارد كه بتواند براي غلبه بر اين
"ناراحتي و ترديد ذهني" ناشي از آمادگي ضعيف به او كمك كند.
وحشت، اضطراب، ترديد .... اطمينان: معناي اينها چيست؟
اكنون مي خواهيم شرايط احساسي يا رواني را درك كنيم كه ذهن يك تيرانداز را هنگام مسابقه در اختيار دارند. ابتدا ببينيم لغت
نامه در تعريف اين واژه ها چه مي گويد:
A.
وحشت: واكنشي كه ناگهان موجب توقف ذهن و بدن در پاسخ به يك خطر واقعي يا خيالي شده و قدرت عكس العمل را
از فرد گرفته و او را به اقدامات غير قابل كنترل وامي دارد.
B.
اضطراب: هيجان ناشي از يك ترديد عذاب آور.
C.
ترديد: وضعيتي كه به دليل الگوي حل مسئله نامناسب و/ يا ضعف در يادگيري اين الگو منجر به كاهش احتمال موفقيت
خواهد شد.
D.
اطمينان: حالت مثبت ذهن بدون خطرات واقعي يا خيالي. وقتي اين حوزه شرايط احساسي (خشم، اضطراب، ترديد) را
تحليل مي كنيم، در درجه اول، ترديد را داريم كه با افزايش شدت، به "اضطراب" و سپس به "وحشت" تبديل مي شود.
تعريف "ترديد" از نظر معنا بسيار روشن مي باشد، كه در بالا ديديم. بنابراين در خصوص تيراندازي با اين مشكل
مواجهيم كه چگونه مي توان يك هدف را به طور مستمر و يكنواخت مورد اصابت قرار داد. اگر چه در صورتي كه نتوانيم
مسئله را به خوبي تعريف و حل كرده و يا بخواهيم مسئله را حل كنيم ولي الگوي حل مسئله را به خوبي ندانيم، در هر
دو حالت خود را در وضعيت " ترديد" درباره نتيجه اقدام خود قرار داده ايم. اگر اين شرايط ادامه پيدا كند ممكن است
باعث ((اضطراب)) شده و در موارد حاد به ((وحشت)) تبديل شود.
هلئسم لح الگوي
ديشاب هنگام ارزيابي سطح فني خود، بي رحم .... اين امر به شما كمك خواهد كرد. اكنون مي خواهيم تحليل وجود رابطه ميان
آمادگي فني و پايداري رواني را به پايان ببريم. ((اطمينان)) مطلق يك حالت ذهني است كه براي تيراندازي موثر با هشياري كامل
نسبت به توانائي ها بايد وارد آن شد. تيرانداز با مشكلاتش مواجه شده، آنها را حل كرده، الگوي حل مسئله براي تكامل را فرا گرفته
و روي جايگاه قدم مي گذارد، او مطمئن است كه ((بازي را در اختيارد دارد)) و توانايي لازم براي اين كار در او وجود دارد! هدف
4
با چه ديدگاهي به جايگاه تيراندازي نزديك مي شويم؟
كيب هلئسم مثال كوتاه در توضيح اين ه ما كمك مي كند: سوابق امتيازات تمريني و مسابقه اي شما نشان مي دهد كه ميانگين
22 از 25 بوده است بنابراين لازم است بسيار شديد روي تكنيك تيراندازي خود تمرين كنيد. حال اگر / اهداف مورد اصابت شما 5
در يك مسابقه 24 امتياز از 25 امتياز بدست آورديد، خوب است ولي نبايد فورا به سراغ دوستان خود رفته و براي آن ها توضيح
دهيد كه عدم كسب آن يك امتياز، ناشي از يك هدف احمقانه بوده است. در عوض از خود بپرسيد چه عامل فني و چه شرايط
22 از 25 امتياز، 24 هدف را بزنيد. اين دو ديدگاه كاملا متفاوت هستند. در حالت اول شما / ذهني به شما اجازه داد كه بجاي 5
نشان مي دهيد كه فقط به دنبال امتيازات بي فايده هستيد و با خود فكر مي كنيد كه كار من ارزش زيادي دارد زيرا 24 هدف را
زدم. اما حالت دوم نشانه تمركز بر بهبود مستمر مهارتهاي فني شما است. اينكار فايده زيادي داشته و حالتي از رضايتمندي به شما
مي دهد.
در اينصورت ديدگاه شما نسبت به مسابقه صحيح تر و دقيق تر بوده و براي خودتان هدف خوشايندي تعيين كرده ايد كه در ذهن
شما شكل مي گيرد. اگر در باره نتيجه تيراندازي شرط بندي كنيد، حتي نيم امتياز بهتر نخواهيد شد. ايجاد انتظارات غير واقعي
2 هدف را در هر مسابقه از دست خواهيد داد. اگر / موجب نوعي اضطراب مي شود. بنا بر اين پيش بيني كنيد كه بطور ميانگين 5
اين عدد به صفر رسيد شگفت زده نشده و خود را كنترل كنيد البته احساس رضايتمندي اشكالي ندارد اما نبايد فرآيند هاي
معمول رواني خود را تحت تاثير اين موفقيت قرار دهيد.
جالب است ولي پذيرفتن يك ضعف ذهني، ساده تر از يك ضعف فني است. در ورزش تيراندازي مي بينيم كه تيراندازها بطور كامل
توانائيهاي فني خود را دنبال مي كنند شايد به اين دليل كه آنها براي كسب امتياز 25 تلاش كرده و امتياز ضعيف را به ((تزلزل
ذهني)) نسبت مي دهند.
دياب البته آنها خوشحال باشند كه اين ادعا صحت ندارد. اين تيراندازها گمان مي كنند كه ارائه توضيح رواني براي مشكل آنها، حل
آن را ساده تر مي كند، در حاليكه چنين نيست. مشكلات رواني ((واقعي)) براي يك تيرانداز به دشواري قابل حل خواهد بود
بنابراين مراقب باشيد يك مشكل فني معمولي را به يك مشكل خيالي تبديل نكنيد. شما بايد به كمك يك تحليل عميق و دقيق،
مشكل واقعي خود را شناسايي كنيد. از سوي ديگر مشكلات رواني واقعي، مهم، پيچيده و دشوار، كاملا متفاوت هستند. اين
مشكلات براي تيراندازاني اتفاق مي اقتند كه مهارت فني عالي خود را با پيروزي در رقابتهاي مهم بين المللي اثبات كرده اند ولي
ناگهان متوجه مي شوند كه ديگر نمي توانند پيروز شوند. تحليل اين موارد به دو نكته اساسي منجر مي شود:
5
A-
تيرانداز مذكور اگر چه از نظر تئوري داراي يك روش بهينه تيراندازي است، نمي تواند آنرا بطور صحيح بكار ببرد.
B-
وترب زكرمت انائيهاي رواني او براي مولفه هاي ضروري، بشدت مختل شده و امكان حفظ آنها وجود ندارد. در اين شرايط
روشهاي متدوال براي حفظ تمركز به او كمكي نخواهد كرد و همكاري نزديك ميان روانشناس و مربي مي تواند بهترين
نتيجه را داشته و به تيرانداز كمك كند كه از باتلاق مذكور خارج شود. به خوبي تلاش كنيد تا "محل" خطاهاي خود را
تعيين كنيد. شايد تا اينجا گمان كنيد كه ما براي آمادگي رواني اهميت نسبي قائل هستيم در صورتيكه چنين نيست. ما
تلاش داريم به تيرانداز كمك كنيم تا خطاهاي فني خود را به وضعيت رواني نسبت ندهد. اين مسئله براي تيراندازاني
مهم است كه نمي توانند عملكرد خود را استمرار دهند. چنين استدلالهايي بسيار خطرناك بوده و ممكن است شما را در
مسير نادرست پيش ببرد. تيرانداز از مشكل واقعي خود غافل شده و با تبديل مشكل فني به مشكل رواني، وقت خود و
ساير افراد را بيهوه تلف مي كند. براي توضيح ديدگاه خود نسبت به اين موضوع تاكيد مي كنيم كه ما طي سالهاي اخير
جزء اولين كساني بوديم كه لزوم مساعدت حرفه اي مستمر از طريق يك متخصص روانشناسي ورزشي را تبليغ كرده ايم.
ما فعاليت اين افراد را مفيد دانسته و تحت شرايط زير از آن حمايت خواهيم كرد:
A-
شرط نخست آن است كه متخصص روانشناسي ورزشي به يك متخصص ((روانشناسي تيراندازي)) تبديل شود.
روانشناسان حرفه اي مي دانند كه براي كمك به تيرانداز جهت حداكثر استفاده از مهارتهاي فني او، تخصص در
"روانشناسي ورزشي" به تنهايي كافي نيست. روانشناس بايد با تيراندازي آشنا بوده و با تيراندازان و "تيم فني" همراه
باشد او بايد ويژگيهاي تيرانداز، جزئيات شخصيتي و ...... را علاوه بر شرايط احساسي "درك" كند. بعلاوه او بايد خطاهاي
فني تيرانداز را تشخيص دهد و بدين ترتيب كارآيي موثري داشته باشد. در اينجا از يك روانشناس حرفه اي ياد مي كنيم
كه بواسطه فعاليت مستمر توانست دنياي تيراندازي به اهداف پروازي را شناخته و به آن نفوذ كند. ما لحظات موفقيت و
Alberto cei تجربيات ارزشمندي را با هم تقسيم كرده ايم: پروفسور
B-
ت ديابن ميت شرط دوم آنست كه وجود روانشناس در يرانداز را از بهبود ويژگيهاي فني غافل كند. يكي از متداول ترين
تجربيات در اين حوزه آنست كه تيرانداز نزد روانشناس رفته و چنين مي گويد: ((من نمي توانم كارآيي تمرينات را در
مسابقه تكرار كنم، ميانگين اهدافي كه در مسابقه مي زنم حداقل يك يا دو هدف كمتر از تمرينات است)) و آنها نهايتاً
مي گويند ((بايد روي وضعيت ذهني خودم كار كنم)) مي توانيم شرط ببنديم كه آنها در صورت دسترسي به يك
روانشناس، فورا به او مراجعه خواهند كرد. ما اعتماد داريم كه اين تيراندازان نيازي به روانشناس ندارند بلكه بايد با تواضع
براي تشخيص ضعف هاي فني خود تلاش كنند.
تيتمرين و مسابقه بايد با ذهن مشابه و با توجه به زمان مورد نياز (حدود 25 دقيقه) براي يك گروه تيرانداز 6 نفره انجام
شود.
6
دياب هب نف اين تيراندازان ياد آوري نمود كه مشكلات ي غالبا بوسيله شرايط مطلوب، مثلا مكان تمرين، تمرين انفرادي يا همراه
با دوستان صميمي، پوشانده مي شوند. در چنين شرايطي نقاط مرجع مثبت، تيرانداز را احاطه مي كنند. هيچ فشاري وجود
ندارد و وضعيت رواني بسيار مطلوب است. ما در تمرين هستيم و از دست دادن يك هدف عواقب عملي ندارد زيرا فقط داريم
تمرين مي كنيم. وجود اين حالت ذهني همراه با وضعيت هاي مطلوب خارجي و روان شناختي به سادگي اين تصور را بوجود
مي آورد كه همه چيز به خوبي پيش مي رود. در اين صورت تنها عامل كنترل براي تيرانداز اين است كه آيا هدف را زده است
يا خير ولي چگونگي اين كار مطرح نخواهد بود. بعلاوه در شرايط مطلوب امكان اصابت اهداف، بيشتر مي شود. و در نتيجه
اين شرايط موجب پوشاندن مشكلات فني خواهد شد. و لحظه اي كه خود را در مسابقه ببنيم، همه چيز ناگهان تغيير مي
كند: تنش رواني براي آغاز ((مسابقه)); محدوده تيراندازان (حتي زماني كه يكسان هستند، ما آن ها را متفاوت مي بينيم); هم
تيمي ها (كساني كه ما انتخاب نكرده ايم و احتمال دارد از آن ها خوشمان نيايد); ((ارزشي كه از دست دادن هدف دارد)) ،
(از دست دادن يك هدف هنگام تمرين اهميتي ندارد .... ولي اكنون اينطور نيست. ما اكنون در حال مسابقه هستيم .....
مشغول مسابقه! لغت مسابقه در ذهن ما تكرار مي شود) و درست در همين موقع است كه مشكلات فني ((پوشيده)) ظاهر مي
شوند. اين شرايط استرس آور موجب مي شود كه محدوديت هاي فني قديمي دوباره مشهود گردند. بدين ترتيب اعتماد به
نفس تيرانداز آسيب مي بيند و كارآيي او ضعيف مي شود اين مسئله كاملا طبيعي است.
لاكشم اگر ت عدم آرامش رواني پس از كار متمركز و دقيق روي تكنيك تيرانداز بر طرف نشوند (موارد بسيار نادر) با كمك
يك روانشناس مي توان مشكلات را بر طرف نمود. البته تصميم گيري صحيح در اين باره براي فرد تيرانداز بسيار دشوار است.
يلبق لصف ب بلطم را با اين ه پايان رسانديم كه ما با چند جنبه روان شناختي از تيراندازي سروكار داريم و هم چنين چند
نكته عملي در اين فصل ارائه كرديم. اكنون جنبه هاي رواني تيراندازي را به روش عملي بررسي مي كنيم. همانطور كه متوجه
شده ايد، تحليل قبلي براي توضيح يك جنبه عملي بسيار مهم صورت گرفت: اين مسئله نوعي حالت سردرگمي است كه باعث
مي شود شما مشكلات را به تزلزل رواني نسبت بدهيد و نتيجه آن بروز خطاهاي فني، ساده يا پيچيده مي باشد. به همين
دليل است كه اگر مشكلات فني مذكور بر طرف شوند، تزلزل رواني ناپديد يا بشدت ضعيف مي شود. ما در طول سالهاي
تمرين، به دفعات با اين وضعيت مواجه شديم.
حيحص ركفت درباره معناي توانايي .
در پايان گرد هم آيي نظري و عملي، يكي از افرادي كه نكاتي متفاوت با تجربيات چند ساله خود فرا گرفته بود، نزد گروهي از
دوستان تيراندازي آمد و در حاليكه لبخند مي زد گفت: پيش از اين گردهم آيي، من هنگام تفكر موقع مسابقه، حالت چهره
بسيار متمركزي داشتم. البته اين كار را بيشتر براي تاثير گذاشتن روي رقبا انجام مي دادم. اكنون متوجه شدم كه من اصلا در
باره چيزي فكر نمي كردم و انديشه هايم بدون كنترل سرگردان بوده اند. و يكي از چيزهايي كه ذهنم را مشغول مي كرد
تكرار اين فكر بود: ((مراقب باش كه خطا نكني. در غير اينصورت مسابقه را خواهي باخت.)) به همين سادگي بود كه من عنصر
7
افكار خوب:
•
چيزهايي وجود دارند كه روي آن ها تمركز خواهم كرد.
•
منك يم ركف من در باره هدف .
•
منك تصاوير ذهني دارم كه بايد در ذهن خود باز سازي .
•
روي موارد لازم تمركز كرده ام.
•
زمان به سرعت مي گذرد و جايي براي تزلزل و انحراف وجود ندارد ..... تقريبا نوبت من است كه تيراندازي كنم.
يفنم افكار :
•
ط وري عمل كرده ام كه براي تاثير گذاري روي رقبا فكر كرده بودم.
•
من در باره هيچ چيز فكر نكردم.
•
افكارم سرگردان است.
•
متفگ به خودم : (( هدف را از دست نده)).
•
هجيتن هب نم)) دور)) فكر كردم.
•
به نتيجه نهايي مسابقه فكر كردم.
دينك زكرمت رت عيرس هك ديريگب ياد ....... با تمرين شروع كنيد.
زج دينك فرض ء آن تيراندازاني هستيد كه الگوي رفتاري طبيعي دارند.
در اين شرايط افكار روي اقدامات تاثير گذاشته و حتي مي تواند مانع اجراي برخي اقدامات شود. در اين شرايط مساعدت رواني
ضروري است. بنا براين تيرانداز بايد از اهميت انديشه هاي خود آگاه باشد. او مي داند كه با استفاده درست از تفكرات خود مي
تواند بهترين نتيجه را از يك تكنيك معين بگيرد. او نبايد نامطمئن باشد. انگيزه فردي و تمايل زيادي دارد كه روي جايگاه رفته و
هدف ها را بزند. او خوشبين، راحت، مطمئن بوده و از توانايي هاي فني خود آگاه است. شما بايد در اين وضعيت باشيد و تفاوتي
نمي كند كه مي خواهيد جلسه تمرين را شروع كنيد يا مسابقه. هر گاه كه اين احساس را نداشتيد بايد فكر كنيد كه چرا چنين
8
صب بايد خاطر نشان كنيم كه كتاب هاي زيادي در مورد تمركز و آسايش ورت عملي وجود دارد.
فلسفه هاي شرقي همگي روي روش هاي تمركز و آسايش تاكيد دارند. البته اگر فقط به يك كمك براي تيراندازي به ،zen ، يوگا
اهداف پروازي متكي باشيد، همه نيازهاي شما بر آورده نخواهد شد. آشنايي با انديشه هاي متفاوت به شما كمك مي كند كه جنبه
هاي متفاوت زندگي شامل تيراندازي را با ديدگاهاي متفاوت بينيد.
ينك به همين دليل بهتر است با يك روانشناس ورزشي مشورت د. او مي تواند موارد مفيدي به شما بياموزد و توانايي هاي تمركز و
آسايش را فقط تا ميزاني كه نياز داريد در شما تقويت كند. به عنوان مثال شما را قادر مي سازد كه 25 دقيقه يعني در طول زمان
يك مسابقه عملكرد صحيح و دقيق داشته باشيد. در عين حال مهارتهاي تبديل تمركز به آسايش را طي همين 25 دقيقه به شما
مي آموزد.
كينكت شما بايد متقاعد شويد كه هنگام تمرين كارهاي زيادي داريد كه بايد انجام دهيد و بايد مهارتهاي رواني و خود را براي
همين مدت 25 دقيقه تقويت و هماهنگ نماييد. اكنون مي خواهيم زمان يك دور مسابقه را براي يك تيرانداز تحليل كنيم. او
حدود 21 دقيقه در حالت آماده باش و 4 دقيقه و 40 ثانيه روي جايگاه مشغول تيراندازي است. اكنون اين زمان را به يك بار
روي جايگاه رفتن تبديل مي كنيم. تيرانداز حدود 2 دقيقه و 40 ثانيه در آماده باش و 35 ثانيه مشغول تيراندازي است پس با
زمانهاي كوتاهي سرو كار داريم كه همراه با قابليت فني، امتياز شما را تعيين خواهند كرد. اكنون ببينيم طي اين زمان كدام كارها
را نبايد انجام داد:
-
نبايد اهميت بيش از اندازه اي براي فعاليتهاي خود قائل شويد. شما فقط مشغول انجام يك ورزش هستيد كه
ارتباطي به زندگي، عشق يا شرف شما ندارد. تيراندازي فقط يك ورزش است .
-
ديابن خ اشتباهات ود را بيش از اندازه جدي بگيريد. اشتباهي كه اتفاق افتاد مربوط به زمان ((گذشته)) بوده و
تحليل و تصحيح آن مربوط به زمان ((آينده)) است. نبايد اجازه دهيد اين اشتباهات روي ((وضعيت فعلي)) شما
تاثير بگذارد.
-
ديشاب نبايد عجله داشته . هر دور مسابقه حدود 25 دقيقه طول مي كشد. نتيجه اين مسابقه وابسته به عملكرد
شما در لحظات مختلف اين زمان است.
-
از شكست خوردن نهراسيد. شكست يك تنبيه نبوده بلكه يك اتفاق متداول در مسير موفقيت شماست.
-
دينكن هجوت به سر نوشت رقيب خود . در تيراندازي رقيب وجود ندارد. هر تيرانداز بايد پاسخ خود را به
توانائيهايش براي اجرا يا عدم اجراي خواسته هاي خود پيدا كند.
9
-
نبايد در مورد نتيجه يك دور مسابقه يا از آن بدتر در باره نتيجه كل مسابقه فكر كنيد. حتي بهترين تيراندازان
هم نمي توانند نتيجه يك دور مسابقه را بدانند چه رسد به كل مسابقه. فقط بايد به نتيجه اصابت هر هدف فكر
كنيد.
-
دننك تكرح نبايد به افكار خود اجازه دهيد بدون كنترل ، در اينصورت هدف از ذهن شما بيرون مي رود.
دينك رپ بسانم براي جلوگيري از وقوع شرايط فوق بايد زمان انتظار ميان دفعات تيراندازي را با افكار مفيد و الگوهاي رفتاري . فقط
كافيست توصيه هاي متخصصان روانشناسي را اجرا كنيد. نقطه قوت اين توصيه ها آن است كه در مورد ساير تيراندازان امتحان
شده و موثر بوده اند بنابراين مي توانيد با خيال آسوده به آنها اطمينان كنيد. البته مي توان الگوهاي مذكور را به نوعي اصلاح كرد
تا با شخصيت و خواست هاي شما هماهنگ شود اما در هر حال نتيجه آنها بايد شما را قادر كند كه در زمان 2 دقيقه و 40 ثانيه
ميان يك بار تيراندازي روي جايگاه و حضور مجدد در جايگاه، تفكر صحيحي داشته باشيد. اكنون اين زمانهاي انتظار را در دو
بخش مهم ارزيابي مي كنيم:
آرامش
فرض كنيم فعاليت روي جايگاه را همين لحظه تمام كرده ايم و انرژي هاي رواني و فيزيكي را به صورت انفجاري مصرف كرده ايم
حال بايد اين انرژي ها را در فاز آرامش، مجدداً كسب كنيم. حالا بايد فورا در چند دهم ثانيه ذهن خود را به طور كامل تخليه
كنيم. اين كار فقط با كمك يك روانشناس و طي حدود 8 هفته جلسات تمريني امكانپذير خواهد شد. هدف از اين كار آن است كه
براي چند لحظه ذهن خود را تا آنجا كه امكان دارد از تيراندازي دور كنيم تا فشارهاي مربوط به آن بر طرف شوند. همچنين مي
توان از دستور العمل زير استفاده كرد:
1- ات چشمهاي خود را به سمت پايين دوخته و به آرامي 10 بشماريد. 15 ثانيه
2- رخ سه بار نفس عميق كشيده و روي صداي ورود و وج هوا به ششهاي خود تمركز كنيد. 15 ثانيه
3- ات هبترم دو 10 شمرده و آنها را با رتيم تنفس خود همزمان كنيد. 30 ثانيه
4- يك صحنه تاثير گذار در ذهن خود تصور كنيد كه شما را شاداب مي كند. 20 ثانيه
كل زمان آرامش 80 ثانيه
زكرمت:
اكنون توانسته ايم انديشه هاي خود را طي مدت يك دقيقه، از تيراندازي و پيامدهاي آن دور كنيم. اگر نتوانيد اينكار را انجام دهيد
بدين معناست كه روش انجام آن را به خوبي فرا نگرفته ايد و بايد در اين راه تلاش كنيد. زيرا ناتواني در انجام آن امكان ورود ساير
تفكرات مخرب را به ذهن شما فراهم مي كند.
حالا به مرحله اي رسيده ايد كه بايد قبل از گام گذاشتن روي جايگاه، مرحله تمركز را انجام دهيد.
10
1- ديوش دوباره بايد از مرحله رواني خارج شويد و به فضاي تيراندازي وارد . براي اينكار به بالا نگاه كرده و چشم هاي خود را به
سرعت باز و بسته نمائيد. در همين زمان با اراده و به صورتي مصمم بايد اسلحه را در دست خود بفشاريد. هنگام نزديك شدن به
نوبت بعدي تيراندازي مي توانيد اين كارها را همزمان انجام دهيد. 15 ثانيه
2- نشف هبعج دو گ برداشته و به دقت آنها را بررسي كنيد. كيفيت، قدرت و قابليت آنها كه شما را در فعاليت پيروزمندانه تان
كمك مي كند، تحسين كنيد. 10 ثانيه
3- هدف در حال پرواز و اقدام به تيراندازي را در ذهن خود مجسم كنيد. در اينجا بايد هر آنچه آموخته ايد به كار ببريد. مثل اين
است كه تيراندازي را واقعا در ذهن خود انجام مي دهيد. 20 ثانيه
4- هنوز نيم دقيقه تا رسيدن به زمان تيراندازي وقت داريد. آرام بمانيد. اكنون به هدف هايي كه در حال پرواز هستند نگاه كنيد.
از اين لحظه به بعد هر آنچه هنگام تيراندازي انجام مي دهيد را روي هدفهاي نفر قبلي تصوير سازي كنيد. لحظه مورد نظر نزديك
مي شود و شما سرنوشت هدف را تعيين مي كنيد. 25 ثانيه
5- فقط چند ثانيه تا قدم گذاشتن روي جايگاه فاصله داريد. عينك دودي و كلاه خود را تنظيم كرده و دستهاي خود را خشك
كنيد. جايگاه خالي و نوبت شماست. 10 ثانيه
زكرمت كل زمان 80 ثانيه
فعاليت روي جايگاه:
ديوش رقتسم روي جايگاه رفته و . آن را جايگاه خودتان در نظر بگيريد. بايد استقرار محكم پاهاي خود را روي جايگاه حس كنيد.
نگاه و توجه خود را متمركز كنيد. يك يا دو فشنگ درون تفنگ قرار دهيد وقتي تفنگ را مي بنديد نفس عميق كشيده و وضعيت
صحيح را اتخاذ كنيد. وقتي نيمي از نفس را بيرون داديد، در خواست پرتاب هدف كرده و تا اتمام تيراندازي نفس خود را نگاه
داريد. ظاهر شدن هدف فقط علامتي براي شروع فعاليت شماست و فعاليت شما نيز اجراي كامل تكنيكي است كه خودتان طراحي
كرده ايد. آرام بمانيد، تمركز كنيد و همين مراحل را براي ساير اهداف بدون توجه به نتيجه هدفهاي قبلي تكرار كنيد. 35 ثانيه
پس از هشتمين حضور در جايگاه، دور تمام مي شود. بايد آرام شده و ذهن خود را تا حد امكان از فعاليتهاي قبلي خالي كنيد.
جلوي هر نوع انديشه مثبت يا منفي نسبت به دور قبلي را بگيريد. پيش از اتمام مسابقه نبايد درباره علت از دست دادن هدفها فكر
كنيد. در صورت امكان، ربع ساعت با چشمان بسته استراحت كنيد. در صورت نياز مي توانيد به آرامي چيزي بنوشيد. اكنون آماده
ايد تا مجددا وارد دنياي تيراندازي شويد.
اگر در باره نكته اي پيرامون دور قبلي ابهام داريد، حالا بايد با مربي خود مشورت اما از حالت آرامش خارج نشويد. از يك مسابقه
تا مسابقه بعد چه كار بايد بكنيد؟
11
ديشاب يعيبط سعي كنيد تا حد امكان . از بحثهاي داغ اجتناب كنيد. شادابي خود را حفظ كنيد. در باره تيراندازي و اهداف ناموفق
با ديگران صحبت نكنيد. به موسيقي دلخواه خود گوش كنيد. مطالعه كنيد و ..... 20 دقيقه پيش از دور بعدي كمي حركات
كششي انجام دهيد تا ماهيچه هايتان فعال شوند. كمي نرمش كنيد. 10 دقيقه قبل از رفتن به جايگاه، هر آنچه لازم داريد به محل
تيراندازيِ دور بعدي ببريد. اهداف را در حالي كه راحت نشسته ايد تماشا كنيد. آنها همواره آن طور كه شما مي خواهيد نيستند.
شايد كمي بالاتر يا پايين تر باشند. آنها را نگاه كنيد ولي نگذاريد روي شما اثر بگذارد. شما به اندازه اي در تكنيك خود مهارت
داريد كه مي توانيد هدف را در ارتفاع بالا و پايين در حالي كه با دست ديگر خود يك بشكه را نگه داشته ايد بزنيد! يكي از نقاط
قوت شما همين است. همينطور كه منتظر نوبت خود هستيد چند بار تيراندازي را به صورت ذهني شبيه سازي كنيد.
بسانم آمادگي بدني در زمان
وقتي دو تيرانداز از تكنيك مشابهي استفاده مي كنند، كسي برنده مي شود كه آمادگي فيزيكي و استقامت ورزشي بهتري دارد.
تمرينات فيزيكي بايد بخشي از زندگي روز مره شما باشد. فعاليتهايي مثل شنا و دويدن به افزايش توان هوازي و تقويت ماهيچه
هاي شما كمك مي كند. اين فعاليتها را دو يا سه بار در هفته، هر بار 60 تا 80 دقيقه انجام دهيد.
يناياپ نخس
و هنر تعمير موتور سيكلت)) zen )) در كتابش تحت عنوان Robert. M. pirsig در پايان دوست دارم ماجراي جالبي را كه
بيان كرده براي شما نقل كنم. شايد عنوان اين كتاب كمي عجيب باشد اما محتواي آن به خوبي عنوان را توجيه مي كند. قهرمان
داستان يك صبح تابستاني همراه با پسر 11 ساله اش سوار موتور سيكلت قديمي و مورد علاقه اش مي شود و دو نفر از دوستان او
هم سوار بر موتور سيكلت ديگري سفر را آغاز مي كنند. آنها بيشتر از نفس سفر لذت مي برند و به مقاصد از پيش تعيين شده
اهميت زيادي نمي دهند. آنها به راه مي افتند و از چشم اندازهاي مختلفي عبور مي كنند. خاطرات و انديشه هاي ذهني اين افراد
مطرح مي شود و ناگهان دوست قهرمان داستان به خاطر خراب شدن موتور سيكلت توقف مي كند. او نمي داند كه چه كار بايد
بكند. سپس عصباني شده و لگدي به موتور مي زند. گوينده اين سئوال را مطرح مي كند كه يك فرد براي تعمير موتور سيكلت
خود چه معيارهايي را بايد در ذهن داشته باشد. سپس به معناي فناوري پرداخته و توضيح مي دهد كه چرا فناوري موجب
عصبانيت مي شود؟
كيفيت به چه معناست؟ چرا نمي توانيم بدون كيفيت زندگي كنيم؟
ك ربص هك سك ره منك يم ركف نم لصف افي براي همراهي با ما در ((گام به گام)) را داشته است، خود را در اين داستان احساس
مي كند. شما متوجه شديد كه آشنايي با ((موتور سيكلت شخصي)) چقدر اهميت دارد. بدين معنا كه علاوه بر تيراندازي بايد
خودتان را نيز بشناسيد. كيفيت را يگانه مرجع غير قابل عدول براي عملكرد بدون نقص ديديد. آموختيد كه جايي براي كوتاهي در
12
مينك يم هفاضما هم فوراً ا : خداوند در حركت برجسته تبديل يك هدف به مشتي گردو غبار نيز وجود دارد، زماني كه به اندازه
همين كار تا تحقق يك رويا فاصله داريد.